بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 66

ص:83

علمای امامیه است».

البته به نظر ایشان انبات دلیل بر سبق بلوغ است و در این باره می گوید:

«والاقرب انه دلاله علی البلوغ فانا نعلم سبق البلوغ علیه»؛(1)

«اقرب آن است که رویش موی زهاری دلالت بر بلوغ دارد؛ زیرا ما به وسیلۀ آن یقین به تحقق بلوغ در گذشته پیدا می کنیم».

ما در این باره در آینده بیشتر سخن خواهیم گفت.

مقدس اردبیلی با استشهاد به عبارت علامه که فرموده: «عند علمائنا اجمع» می فرماید: «فکانه دلیله الاجماع». (2) به نظر وی کأن دلیل علامه بر این مطلب اجماع است.

هم چنین صاحب ریاض می گوید:

«وهو (ای البلوغ) یعلم بانبات الشعر الخشن علی العانه بلا خلاف، بل علیه الاجماع فی الغنیه ونهج الحق والتذکره وغیرها من کتب الجماعه»؛(3)

«بلوغ به واسطۀ رویش موی خشن در زیر شکم دانسته می شود و در آن اختلافی نیست، بلکه در برخی کتب مانند غنیه و نهج الحق وتذکره بر آن ادعای اجماع شده است».

بررسی دلیل اول

این دلیل مخدوش است؛ زیرا با قطع نظر از وجود مخالف در مسئله، این اجماع منقول است و لذا اعتبار ندارد. به علاوه محتمل المدرکیه