بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 67

ص:84

1- (1) همان.
2- (2) مجمع الفائده و البرهان، ج 9، ص 187.
3- (3) ریاض المسائل، ج 1، ص 590.

می باشد؛ چون احتمال دارد مستند مجمعین همین روایاتی باشد که نزد ما معلوم اند.

دلیل دوم

تجربه نشان داده که بین بلوغ و انبات ملازمه وجود دارد؛ بدین معنا که معمولاً موی خشن زهاری قبل از بلوغ ظاهر نمی شود. علامه در رد ابوحنیفه که می گوید: «رویش موی زهاری نه بلوغ است و نه دلیل بر بلوغ»، می فرماید:

«والفرق ظاهر فان التجربه قاضیه بان هذا الشعر لا ینبت الا بعد البلوغ بخلاف غیره من الشعور التی فی البدن والرأس»؛(1)

«فرق بین این دو روشن است؛ زیرا به حکم تجربه این مو فقط پس از بلوغ می روید، بر خلاف سایر موهایی که در بدن و سر وجود دارند».

البته همان طور که گفته شد، علامه بر این عقیده است که انبات کاشف از سبق بلوغ است ولی این مطلب دیگری است که در آینده به آن خواهیم پرداخت. به هر حال اصل ملازمه بین انبات و بلوغ به حکم تجربه و عادت قابل دفاع است، لکن چنان چه در جای خود اشاره خواهد شد، انبات از نشانه هایی است که کاشف از تحقق بلوغ در زمان سابق است.

دلیل سوم

اخبار مختلفی هم از طریق عامه و هم خاصه در این رابطه وارد شده ولی این روایات یا به مسئلۀ انبات در خصوص رجال اشاره کرده که