بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 75

ص:92

مجاهد در این رابطه احتمال دیگری از مصابیح نقل می کند و آن این که ضمیر «قال» به امام صادق علیه السلام رجوع نمی کند بلکه این کلام خود علی بن ابراهیم است. ایشان در ادامه مویدی نیز برای این احتمال آورده است:

«ویؤیده تکرر مثله فی هذا الکتاب مع التصریح بالاسناد الی نفسه کما هو طریقه القدما لکن کلام مثله ان لم یکن حجه فلاریب فی تأییده علی ما یعلم من طریقه السلف خصوصاً فی تفسیر الآیات»؛(1)

«آن چه این احتمال را تأیید می کند تکرار مثل این مسئله در این کتاب است، در حالی که صراحتاً آن را به خودش اسناد داده، چنان چه این طریقۀ قدما است ولی سخن کسی مانند او اگرچه حجت نباشد، ولی تردیدی در تأیید آن با ملاحظۀ طریقۀ گذشتگان به ویژه در تفسیر آیات نیست».

ولی خود ایشان در ادامه تصریح بعضی از بزرگان مبنی بر این که این کلام از خود امام علیه السلام است را نقل می کند. به هر حال با عنایت به این احتمال، ایشان این روایت را به عنوان مؤید ذکر کرده نه دلیل.

نتیجه

از مجموع این روایات استفاده می شود رویش موی زهاری از نشانه های طبیعی بلوغ است و وضوح دلالت آن ها بر مدعا قابل دفاع می باشد، هرچند در برخی از این روایات مطلق رویش مو به عنوان