امر به معروف و نهی از منکر : برگرفته از کتاب ارزشمند فقه الصادق آیت الله العظمی سید صادق روحانی صفحه 130

ص:135

1- . النهایه، ص 300.
2- . مسالک الافهام، ج 3، ص 104؛ امّا او این معنا را بیان نموده در حالی که آن را از عبارت محقّق حلی در الشرایع (که بر این معنا اشکال کرده) استفاده نموده است.
3- . قواعد الاحکام، ج 1، ص 525.
4- . التنقیح الرائع، ج 1، ص 594.
5- . کفایه الاحکام، ج 1، ص 405.

مقدّمه برای عمل به واجب است، که از جمله ی آن ها امر به معروف و نهی از منکر است. بنابراین، درست نیست که آن را از مراتب امر به معروف و نهی از منکر قرار داد.

در مرجوح بودن رضایت به معصیت نیز شکّی نیست؛ چرا که طبق روایات فراوان(1) ، شخصی که راضی به حرام باشد، همانند انجام دهنده ی آن [حرام] است، امّا هیچ امر و نهی ای درباره ی خلاف آن وجود ندارد. با این بیان، روشن می شود که موضعِ نارضایتی و دشمنی به خاطر خداوند متعال اگر چه مطلوب است، امّا امر و نهی ای درباره ی آن وجود ندارد؛ و شگفت آورتر از آن، افزودن تضرّع و نیایش است.

ظاهر این است که منظور از قرارگرفتن انکار قلبی به عنوان یکی از مراتب امر به معروف و نهی از منکر، اظهار کراهت از منکر یا ترک معروف از طریق اظهار بیزاری از انجام دادن آن، یا روبرگردان و ممانعت وی، یا ترک سخن گفتن با او و یا کارهایی مانند آن (که نشان دهنده ی کراهت از عملکرد او است) می باشد؛ همان طور که حضرت استاد(2) ، شهید ثانی(3) ، محقّق قمی(4) و دیگران(5) به آن تصریح کرده اند.

در شرائع الاسلام ذیل کلام مرحوم محقّق (پس از بیان مراتب)