امر به معروف و نهی از منکر : برگرفته از کتاب ارزشمند فقه الصادق آیت الله العظمی سید صادق روحانی صفحه 136

ص:141

سایر مرجّحات آن ادّله مقدّم می شوند.

اشکال: ادّله ی امر به معروف و نهی از منکر مسأله ی ضرب را شامل نمی شود.

پاسخ: مراد از امر و نهی، واداشتن به آن با ایجاد معروف و اجتناب از منکر است نه فقط گفتن آن. برخی روایات خاصه نیز به آن پرداخته اند؛ مانند:

الف) صحیحه ی طولانی یحیی از امام صادق (علیه السلام): «مَا جَعَلَ اللهُ بسط اللّسَان وَ کفّ الیَد، وَلَکِن جَعَلَهُمَا یَبسُطانِ مَعَاً وَیَکُفّانِ مَعَاً»(1) ؛

«چنین نیست که خدا اجازه داده باشد که تنها زبان باز باشد و دست بسته باشد، بلکه اگر باز است هر دو باید باز باشد، و اگر می خواهد بسته باشد هر دو بسته باشد».

ب) خبر جابر از امام صادق (علیه السلام): «فَأنکروُا بِقُلُوبِکُم، وَالفظوُا بِألسِنَتِکُم، وَصکوُا بِهَا جبَاههُم، وَلا تَخَافُوا فِی اللهِ لَومَه لائمٍ» تا آن جا که می فرماید: «هنالِک فَجَاهدُوهُم بِأبدَانِکُم، وَابغضُوهُم بِقُلُوبِکُم، غَیر طَالِبِیِن سُلطَانَاً، وَلَا بَاغِیِن مَالاً، وَلَا مُریِدیِن بِالظّلمِ ظفرا حَتّی فِیئوُا إلی أمرِ اللهِ، وَیمضُوا عَلَی طَََََاعَتِهِ»(2) ؛

«افراد گناهکار را، قلباً بد بشمارید و با زبان تذکّر دهید، بر پیشانی آنان بزنید، و در راه خدا، از سرزنش کنندگان مترسید... در این جا با آنان جهاد کنید، آنان را از عمق دل، دشمن بدارید و در