امر به معروف و نهی از منکر : برگرفته از کتاب ارزشمند فقه الصادق آیت الله العظمی سید صادق روحانی صفحه 16

ص:21

است که اتّحاد ملّت را حفظ می کند و دژ مستحکمی برای آنان است؛ پس، امر به معروف و نهی از منکر نگاهبانِ جامعه و حصار وحدت است.

تقریب: عبارت «وَلْتَکُن» امر است، و «لام» در آن حرف اضافه نیست، بلکه «لامِ» امر است که به خاطر «واو» ساکن شده است؛ زیرا، «لامِ» امر در حالت سکون هم می تواند عمل خود - یعنی جزم - را انجام دهد، در صورتی که «لامِ» اضافه چنین خصوصیتی ندارد.

برای «أُمَّهٌ» در لغت چندین معنا ذکر شده است، از جمله جماعت، قامت، اندام، استقامت، نعمت و الگو(1) ؛ امّا اصل در همه آن ها همان طور که مرحوم شیخ طوسی گفته، قصد است؛ پس جماعت و گروه را امّت نامیدند چراکه آن ها برای یک هدف و مقصد مشترک گردِ هم آمده اند؛ یا مقصود امام است بنا بر این که مردم به آن اقتدا می کنند؛ یا طلب است، بنا بر این که همان مقصد (آرزو) یی باشد که در پی آن هستند؛ و یا به معنای قامت و اندام است، بنا بر این که قامت در یک سمت کشیده و بالا رفته است(2).

دلالت آیه نیز بر وجوب دعوت به خیر و امر به معروف و نهی از منکر ظاهر است؛ و ادامه ی آیه تاکیدی بر این مطلب است با این بیان که: رستگاری جامعه و رسیدن آن به سعادت، و تبدیل به