تاملی در معنای مناسک حج صفحه 12

داده است. (1)

زودتر یا پس از «دحوالارض» (که این سبقت یا تبعیّت اهمّیتی ندارد و در اصل موضوع تغییری نخواهد داد)، در مکانی از «هستی،» (که ادیان الهی آن را «جنّت» یا «بهشت» می‌نامند) دو موجود خلق شده‌اند. مطابق تعالیم اسلام، این دو موجود را که خلق‌شده از روحی واحد، (2) و منتسب به‌خداوندتبارک وتعالی هستند، (3) «آدم» و «حوّا» می‌نامند. این دو موجود، به دلایل عدیده‌ای که مهمترین آنها (شاید) وحدت مبدأ و فطرت واحدشان باشد، بسیار به یکدیگر علاقه‌مند و به هم وابسته و دلبسته‌اند. دلیل دیگری که می‌تواند این دلبستگی و وابستگی و علاقه را توجیه کند، نقص هر کدام از آنها، و کامل شدنشان توسّط دیگری است، که خدایشان فرموده است: هر چیزی را زوج خلق کردیم «وَ مِنْ کُلّ شَیْ‌ءٍ خَلَقْنا زَوْجَیْنِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ»؛ «و از هر چیز دو نوع بیافریدیم تا مگر متذکّر حکمت خدا شوید». (4) در واقع، به عکس دنیای مادّی که (علی‌الظّاهر) به تساوی زن و مرد قائل است، این دو موجود مکمّل یکدیگر بوده و به همراه یکدیگر، وحدتی را متجلّی می‌سازند، که اصولًا دو موجود مساوی و همسان را نیازی به یکدیگر نیست و هیچگاه دو موجود مساوی نمی‌توانند مکمّل یکدیگر باشند. نکته مهم این است که

1- 1. آیت‌الله جوادی‌آملی، صهبای حجّ.
2- 2. یا ایُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ؛ «ای مردم بترسید از پروردگار خود آن خدایی که همه شما را از یک تن بیافرید» نساء: 1.
3- 3. فَاذا سَوَّیتُهُ وَ نَفَخْتُ فیهِ مِن روُحی فَقَعوُا لهُ ساجِدین؛ «پس چون آن عنصر را معتدل بیارایم و در آن از روح خویش بدمم بر او سجده کنید.» حجر: 29 و ص: 72.
4- 4. ذاریات: 49.