تاملی در معنای مناسک حج صفحه 175

جامعیّت و جهانیِ بودن نام و شریعت حضرت ختمی مرتبت 9، قاعدتاً باید به هر نحو و با هر معیاری که مورد ارزیابی قرار گیرد، زیبایی وی قابل درک و اثبات باشد (که چنین نیز هست). در اینجا بی‌مناسبت نیست که به برخی مصادیق و محدوده‌های زیبایی از نظر شخص نبیّ مکرّم اسلام اشاره شود. آن حضرت زیبایی اصیل و مایه نجات را عقل می‌دانند و برای زیبایی ظاهر (به تنهایی) اصالتی قائل نیستند و می‌فرمایند: «بسا عاقل که پیش مردم حقیر است و منظری زشت دارد [و فاقد زیبایی صوری است و فردا نجات یابد، و بسا خوش‌زبانِ زیبامنظرِ بزرگ‌شأن [و دارای زیبایی ظاهری که فردا در قیامت هلاک‌شدنی است.» (1) در عین حال، در موارد فراوانی به برخی زینتهای معنوی (2) به عنوان عامل و زمینه‌ساز خلق و نمایش زیبایی توجّه داده‌اند؛ از جمله: «تعدّی و تجاوز در چیزی وجود پیدا نکرد مگر این که آن را زشت و بدنما نمود، و شرم و حیا در چیزی نهاده نشد، جز این که آن را زینت بخشید.» (3)

نکته قابل ذکر در مورد زیبایی آن است که همه فطرتاً طالب زیبایی هستند، امّا غفلت از حقایق سبب می‌شود تا زشتیها را زیبایی بپندارند و به آنها رغبت نشان دهند. به تعبیر مرحوم علامه طباطبایی: «انسان مفطور به حبّ جمیل است، ساده‌تر بگویم: عشق به جمال و زیباپسندی فطری بشر است، همچنان که خود حق‌تعالی فرموده:

1- 1. نهج‌الفصاحه، ح 2185، ص 616.
2- 2. برای مطالعه در انواع زینت و مصادیق زیبا و نازیبای آن، که به «زینت‌دهنده» و «عامل زینت» بستگی دارند، ر. ک: نقی‌زاده، 1384 ب.
3- 3. امالی شیخ مفید؛، ص 185.