تاملی در معنای مناسک حج صفحه 30

کسی جز پیامبران و به ویژه پیامبر اسلام و فرزندان معصوم ایشان نیستند. سخن در این است که همه این شعائر و نشانه‌های الهی و این پرچمهای اسلام، دارای معانی روحانی و الهی هستند که اشاره اصلی این معانی به آزادگانی است که به عنوان انسان کامل و اسوه حسنه و اسلام مجسّم و پیرو حقیقی توحید ابراهیمی شناخته می‌شوند.

حجّ، نشانه اسلام: «و از میان بندگان خود کسانی را برگزید تا صلای دعوت او شنیدند و اجابت کردند و سخن حقّ تصدیق نمودند و در آنجا پای نهادند که پیامبرانشع گام نهاده بودند و به آن فرشتگان همانند شدند که گِرد عرشش طواف می‌کنند و در این سودا که سرمایه‌شان عبادت اوست، سود فراوان حاصل کردند تا به میعاد آمرزش او دست یابند بر یکدیگر پیشی جستند. خداوند، سبحانه و تعالی، حجّ را نشانه و علامت اسلام قرار داد و کعبه را پناهگاهِ پناهندگان و حجّ را فریضتی واجب ساخت و حقّش را واجب گردانید که حجّ را بر شما مقرّر فرمود.» (1)

و مطابق فرموده امام سجّاد حجّ را بر مسلمانان حقّی است:

«حقّ حجّ بر تو این است: دانستن این که راهی است به سمت پروردگارت و فرار کردن از گناهانت به سوی او، و قبول نمودن توبه‌ات و ادا نمودن واجبی که خداوند عزّوجلّ واجب نموده بر تو.» (2)

به این ترتیب، حجّ یکی از اصلی‌ترین نشانه‌های آشکار یا آشکارترین نشانه اسلام است. بسیاری از عبادات و باورها و اعمال اسلامی ممکن است در درون و در خفا و خلوت انجام شوند. بسیاری از