تاملی در معنای مناسک حج صفحه 33

قابل تعریف هستند، و برخی دیگر، بستگی به نیّت انسان دارند که از حوزه بحث حاضر خارج‌اند. چنان که پیامبر خداص فرموده‌اند: «زمانی خواهد آمد که حجّ پادشاهان تفریح، حجّ توانگران سوداگری و حجّ تهیدستان گدایی است.» (1)

در سفر حجّ (از نظر ظاهری) سفر به مکانی خاصّ در زمانی مشخّص (و لزوم حضور در مکانهایی معلوم در زمانهایی تعیین‌شده) ضرورت اوّلیّه است. مضاف بر آن، استحاله روحی انسان نیز مقصد است. مطابق عرف همه سفرها، آرزوی سلامتی مسافر مطرح است، امّا پیش و بیش از آن، وصول به سایر مقاصد، به ویژه قبولی اعمال، مدّنظر است، از این رو برای این سفر، جدای از زمینه‌سازیهای سایر سفرها، آدابی خاصّ نیز توصیه شده است که برخی از آنه عبارتند از:

هزینه سفر باید حلال باشد، زیرا مال حرام بلیّه‌ای است که سوزنده و نابودکننده همه صفات انسانی می‌باشد. در خبر است که در روز عاشورا، هنگامی که حضرت اباعبدالله در مقابل لشگریان یزید قرار می‌گیرد، در علّت بی‌توجّهی آنها به سخنان حقّ فرزند پیامبر و در تبیین ریشه و علّت ارتکاب جنایتی که به آن دست یازیده‌اند، می‌فرماید: «مُلِئَتْ بُطُونُکُمْ مِنَ الْحَرامِ فَطَبَعَ اللهُ عَلی قُلُوبِکُمْ»؛ «شکمهای شما از حرام پر شده که خدا این چنین بر دلهای شما مُهر زده است.» (2) ملاحظه می‌شود که مال حرام، علاوه بر همه معایب و تبعات منفی که دارد، سبب کوری چشم دل و ناشنوا شدنِ گوش جان برای شنیدن و پذیرش حقّ