تاملی در معنای مناسک حج صفحه 64

تبرّک یافته، و سرزمین مبارک نامیده شده است. (1) مبارک بودن خانه و سرزمین آن، زمینه‌ساز نزول برکت الهی به آنجا و از آنجا به سراسر زمین است.

مانع نزول عذاب الهی: امام علی‌بن‌ابی‌طالب خانه خدا و زیارت آن را به عنوان عامل بقای عالَم و انسانها معرّفی می‌نماید: «خدا را، خدا را، در باره خانه پروردگارتان، مباد تا هستید آن را خالی بگذارید که اگر زیارت خانه خدا ترک شود، شما را در عذاب مهلت ندهند.» (2)

نشانه بودن خانه: همه چیزهای معنوی، برای قریب به ذهن شدن، بالاجبار نیازمند نشانه‌ای کالبدی‌اند. در میان مسلمانان، یکی از بارزترین این نشانه ها حجّ است که به تبع آن، همه اجزاء و عناصر و اعمال و زمانهای مرتبط با آن، که اصلی‌ترین آنها کعبه شریف است، همگی نشانه‌اند، و (چنان که گفتیم) به موضوع و مفهوم و اصلی الهی و معنوی دلالت می‌کنند. برای حاجی، کعبه چیست؟ هدف؟ نه، نمادی برای بسیاری از معارفی که حواسّ ظاهری و کمّی انسان آنها را به سهولت در نمی‌یابند: تسبیح، تنزیه، وحدت، تجرّد، ذکر و هدایت. اصولًا رسیدن به کعبه، یا خود کعبه و زیارتش هدف نیست، کعبه مکان و ابتدای عروج و تعالی است. تعالی انسان به سمت کمال و عالم بالا. همچون مسجدالاقصی که مکان عروج پیامبر بود در شب معراج. (3)

1- 1. آل‌عمران: 96.
2- 2. امام علی، نهج‌البلاغه، ن 47، ص 709.
3- 3. سُبْحانَ الَّذی أَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الأَقْصَی الَّذی بارَکْنا حَوْلَهُ؛ «پاک و منزّه است خدایی که در مبارک شبی‌بنده‌خود محمّد را از مسجدحرام مکّه معظّمه به مسجد اقصایی که پیرامونش را مبارک و پرنعمت ساخت سیر داد.» اسراء: 1.