تاملی در معنای مناسک حج صفحه 81

توان شیطان به سیطره و سلطه بر برخی انسانها تأکید دارند که بارزترین ویژگی این انسانها، رسیدن به مقام بندگی و عبودیّت خداوند است. در حقیقت، مقام بندگی خداوند، جایگاه و مقامی است که ساکن خویش را از سلطه شیطان مصون می‌دارد و به این ترتیب، شیطان را بر بندگان مخلص خداوند سلطه‌ای نیست، که حتّی خود شیطان نیز به این عجز خویش اعتراف می‌کند: قالَ رَبّ بِما اغْوَیْتَنی لُازَیّنَنَّ لَهُمْ فِی الارضِ وَلُاغْوِیَنَّهُمْ اجْمَعینَ إِلا عِبادِکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصین؛ «شیطان گفت خدایا چنان که مرا گمراه کردی من نیز در زمین (همه چیز را) در نظر فرزندان آدم جلوه (زینت) می‌دهم و همه آنها را گمراه خواهم کرد به جز بندگان پاک و خالص تو.» (1)

و به این ترتیب، مناسک حجّ یکی از مهمترین اعمالی است که در وصول انسان به مقام عبودیّت حضرت احدیّت نقشی شایان توجّه ایفا می‌کند. علاوه بر جامعیّت حجّ (که ذکر اجمالی آن گذشت) تمامی مراحل و اعمال این آیین الهی مقوّم و مؤیّد عبودیّت انسان هستند.

هویّت‌بخشی: موضوع «هویّت» و «طلب هویّت» و «احراز هویّت» یکی از اصلی‌ترین موضوعات و ویژگیهایی است که فرزندان آدمع، به انحاء مختلف به مراتب و درجات آن (اعم از هویّت فردی، جمعی، ملّی، شخصی، طبیعی، اکتسابی، علمی و سایر مراتب هویّت) توجّه و تمایل نشان داده و در جستجوی آن هستند. (2) مناسک حج، با همه اجزا، عناصر، ویژگیها و معانی خویش، هویّت منحصر به فردی را به مسلمانان و به امّت