مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 15

از طرف معصومین علیهم السلام و خویشاوندان و سایرین چه زنده یا مرده؛

كسی كه شرایط وجوب حج- اعم از بلوغ و استطاعت و غیر آنها- را ندارد؛

بچه ممیز، اگر چه ولیِّ او اذن ندهد؛ كسی كه حج واجبش را انجام داده؛

كسی كه هزینه حج را ندارد، ولی می‌تواند قرض كند و قدرت بر ادا دارد؛ كسی كه هزینه حج را ندارد، ولی می‌تواند اجیر و نایب شود؛

تكرار حج در هر سال.

كراهت ترك حج استحبابی و ترك نیت بازگشت‌

14- ترك حج در پنج سال متوالی، مكروه است.

نیّت بازگشت به مكه معظمه هنگام خروج، مستحب، و قصد بازنگشتن، مكروه است.

اهدای ثواب حج استحبابی به غیر

15- اهدای ثواب حج استحبابی در وقت شروع، یا بعد از فارغ شدن، به دیگری مانعی ندارد.

______________________________
(1). آیة اللَّه بهجت: احرام صبّیِ ممیّز، صحیح است و احوط در صورت استلزام تصرف در مال، اذنِ ولیّ است در صحّت آن. (كتاب حج ص 4).

آیة اللَّه سیستانی: بعید نیست كه در صحّت آن اذن ولی معتبر باشد. (مناسك، مسأله 6).

آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: حج برای غیر مكلف ممیّز، مستحب است ولی كفایت از حَجّةالاسلام نمی‌كند و اذن ولیّ در صحّت حجّ او شرط نیست، اگرچه در مواردی كه حج او موجب تصرّف در اموالش می‌شود، برای تصرّف، اذن ولیّ لازم است. (آداب و احكام حج، مسأله 5).

آیة اللَّه مكارم: ولی اگر تصرف در مال خود می‌كند، باید به اذن ولیّ باشد.

(2). توجه این فرض بر اساس برخی فتاوی اگر حجه‌الاسام را بجا نیاورده باشد موجب حصول استطاعت می‌شود. به مسأله 52 مراجعه شود.
(3). آیة اللَّه مكارم: ولی اگر انجام حج‌های مستحبی پی‌درپی سبب محرومیت انجام دهندگان حج واجب شود، بهتر است مجال را به آن‌ها بدهند.