مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 201

حكم استظلال در فرض احرام از راه دور با نذر

482- احرام از جاهای دور- مثل تهران- با نذر جایز است، و نذر، صحیح و عمل به آن لازم است؛ و اگر راه دیگری جز سفر با هواپیما و وسایل مسقف نباشد، باید بروند، ولی برای حركت زیر سقف، باید كفّاره بدهند.

483- در فرض قبل حتی‌الامكان باید از راهی برود كه در طی منزل، زیر سایه قرار نگیرد؛ و اگر راهی برای زیر سقف قرار نگرفتن نباشد و قبل از نذر به آن التفات داشته، معصیت كرده؛ زیرا عمداً خود را به ارتكاب محرّمات احرام، مبتلا كرده است.

استظلال در شب و هوای ابری‌

484- استظلال در شب، خلاف احتیاط است گرچه جایز بودن آن، به‌نظر بعید نیست؛

______________________________
(1). آیة اللَّه سیستانی: نذرِ احرام قبل از میقات، برای كسی كه می‌داند ناچار می‌شود زیر سقف برود محل‌اشكال است. (ملحق مناسك).

آیة اللَّه فاضل: صحت نذر برای كسی كه می‌داند باید در روز با وسیله مسقّف حركت كند محل اشكال است. بلی اگر بداند كه برای احرام عمره تمتّع نمی‌تواند به یكی از مواقیت معروفه برود، نذر اشكال ندارد و معصیت هم نكرده است، ولی احتیاط آن است كه در ادنی‌الحل تجدید احرام كند. و در هر صورت كفّاره زیر سقف رفتن را باید بدهد.

(2). آیات عظام فاضل، نوری: می‌تواند از راهی برود كه زیر سایه قرار بگیرد؛ مانند تونل و پل و زیر درخت، از سایه‌های ثابت.
(3). آیة اللَّه فاضل: به حاشیه مسأله قبل مراجعه شود.
(4). آیات عظام: تبریزی، خویی، مكارم: ظاهر این است كه معصیت نكرده است، ولی برای استظلال اضطراری كفّاره باید بدهد.
(5). آیة اللَّه بهجت: استظلال در شب نیست و مانع ندارد و ظاهرِ مجموعِ روایات و مقتضای اصل، اختصاص‌ممنوعیت به سایه انداختن از آفتاب است. (مناسك، س 50).
(6). آیة اللَّه تبریزی: بنابر احتیاط در حرمت استظلال فرقی بین شب و روز نیست.

آیة اللَّه خامنه‌ای: احوط آن است كه در شب‌های بارانی و سرد، از سوار شدن به اتوبوس مسقف و مانند آن اگر برای فرار از باران و سرما باشد اجتناب كند.

آیة اللَّه خویی: مراد از استظلال تحفظ از آفتاب و سرما و گرما و باران و باد و مانند آنها است. پس اگر هیچكدام از آنها نباشد، به نحوی كه وجود و عدمِ سایبان یكسان باشد اشكال ندارد، و در این حكم بین شب و روز فرقی نیست. (مناسك، مسأله 270). و در فرض شك در این كه آیا مظله وجود و عدمش یكسان است یا نه استظلال جایز است. (استفتائات آخر مناسك، چاپ 21، ص 325).

آیة اللَّه وحید: جایز نبودن استظلال در شب مورد اشكال است، و احتیاط واجب ترك آن است. (مناسك فارسی معظم له صفحه 135)

آیة اللَّه سیستانی: سوار شدن در ماشین سقف‌دار و مانند آن در شب و بین الطلوعین و روزهایی كه ابر غلیظ مانع تابش خورشید باشد، در صورتی كه بارانی نباشد اشكال ندارد و اگر بارانی باشد كفّاره دارد و به احتیاط واجب جایز نیست. (مناسك، مسأله 270).

آیة اللَّه مكارم: جایز است مگر در شب‌های بارانی كه باید كفّاره بدهد و در روزهای كاملًا ابری و بین الطلوعین نیز استفاده از ماشین سرپوشیده مانعی ندارد.