مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 260

اعاده كند و از محلی كه، طوافش قطع شده، قاصد جدی طواف باشد، طواف او صحیح است.

5- محدوده طواف‌

اشاره

پنجم- محدوده طواف

656- طواف باید از همه اطراف، بین خانه كعبه و مقام حضرت ابراهیم واقع شود.

مراد از طواف بین مقام و بیت‌

657- مراد از طواف بین كعبه و مقام، رعایت مسافت میان خانه و مقام ابراهیم علیه السلام در همه اطراف خانه كعبه است، به گونه‌ای كه طواف كننده، از این فاصله- كه گفته‌اند تقریباً بیست و شش ذراع و نیم است - دورتر نرود.

(1)- آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: و در فرض اخیر هم، چون احتمال باطل شدن اصل طواف می‌رود احتیاط لازم آن است كه پس از تمام كردن طواف و خواندن نماز دوباره طواف كند و نماز آن را بخواند. (مناسك فارسی، ص 67).

آیة اللَّه فاضل: شوط فاسد را اتیان كند و بنابر احتیاط مستحب طواف را اعاده كند.

(2)- آیة اللَّه خویی: به حاشیه مسأله بعد مراجعه شود.

آیة اللَّه فاضل: ولی چنانچه ضرورت عرفی اقتضا كند، طواف در خارج از محدوده، با رعایت الأقرب فالأقرب صحیح است.

آیة اللَّه مكارم: رعایت این شرط لازم نیست ولی بهتر است.

آیة اللَّه نوری: اقوی این است كه در طواف، همین قدر كه «طواف دور خانه خدا» صدق كند كافی است و مراعات این‌كه طواف بین خانه خدا و مقام ابراهیم علیه السلام است لازم نیست و مستحب است. (مناسك، مسأله 172).

(3)- آیة اللَّه بهجت: از خانه تا سنگِ مخصوص است نه بنا، و موضع معروف به «شاذروان» داخل بیت است از جمیع جوانب علی‌الأحوط. (مناسك شیخ، ص 41).

(4)- آیة اللَّه بهجت: لیكن ظاهر این است كه طواف در دورتر از این مسافت- بیست و شش ذراع و نیم- نیز كافی باشد برای كسانی كه در این مسافت نتوانند طواف كنند یا طواف در آن بر آنها مشقت داشته باشد و مراعات احتیاط با قدرت و تمكن متعیّن است و با تحری اوقات خلوت نسبی و عدم تمكن از طواف در حد لازم، اقرب جواز طواف از اقرب به حد است با رعایت اختلاف اطراف در مانع. (مناسك، مسأله 306) و از اینجا حكم چند مسأله بعدی معلوم می‌شود.

آیة اللَّه تبریزی: در صورت امكان بنابر احتیاط طواف باید در محدوده فاصله بین كعبه و مقام ابراهیم علیه السلام باشد ولی در موارد ازدحام طواف در خارج این محدوده هم كافی است.

آیة اللَّه خامنه‌ای: اقوی عدم وجوب است، و برای مطاف حدی وجود ندارد و تا هر جای مسجدالحرام كه طواف در آن طواف كعبه صدق كند، طواف مجزی است، بلی مستحب است كه اگر اضطرار و ازدحام نباشد فیمابین كعبه و مقام ابراهیم انجام دهد. و از این مسأله حكم مسائل بعد نیز روشن می‌شود.

آیة اللَّه خویی: و لیكن ظاهر این است كه طواف در دورتر از این مسافت بیست و شش ذراع و نیم نیز كافی باشد؛ خصوصاً برای كسانی كه در این مسافت نتوانند طواف كنند یا طواف در آن بر آنها مشقت داشته باشد و مراعات احتیاط با قدرت و تمكن بهتر است و از این مسأله حكم چند مسأله بعد هم معلوم می‌شود. (مناسك، مسأله 306).

آیة اللَّه وحید: احتیاط آن است كه طواف بین خانه خدا و مقام حضرت ابراهیم علیه السلام باشد هر چند اقوی این است كه طواف حتی برای متمكن از طواف در این مقدار بدون حرج نیز كافی است اگر چه مكروه است. (مناسك فارسی معظم له صفحه 156 و 157)

آیة اللَّه سیستانی: ولی بعید نیست كه در بیش از مقدار ذكر شده هم- هرچند كه كراهت دارد- طواف جایز باشد؛ خصوصاً برای كسی كه در فاصله ذكر شده توانایی طواف را ندارد یا موجب حرج و مشقت زیاد برای او می‌شود و در صورت توانایی رعایت احتیاط اولی است و از این‌جا حكم مسائل بعد نیز روشن می‌شود. (مناسك، مسأله 303).

آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: تا جایی كه جمعیّت طواف كننده متّصل به یكدیگر مشغول طوافند، طواف در آن حدّ صحیح و مجزی است ومع ذلك اولی رعایت حدّ است با امكان، و از اینجا حكم چهار مسأله بعد روشن می‌شود. (آراءالمراجع، ص 320).

آیة اللَّه مكارم: رعایت این امر خوب است ولی لازم نیست. و در همین جا حكم چند مسأله بعد روشن می‌شود.