مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 271

طواف است؛ و اگر بعد از تمام شدن طوافِ، قصد قران و اضافه طواف دیگر نموده باشد، به صحت طواف اول ضرر نمی‌زند.

ج- كم كردن از طواف‌

اشاره

686- اگر از طواف واجب، یك دور یا كمتر یا بیشتر عمداً كم كند، واجب است آن را اتمام كند؛ و اگر نكند- بنابر احتیاط واجب - حكمش حكم كسی است كه طواف را عمداً ترك كرده كه گذشت؛ و حكم جاهل به مسأله، حكم عالم است.

كم كردن از طواف و فوت موالات‌

687- اگر طواف كننده بعد از كم كردن از طواف، كارهای بسیاری انجام دهد كه موالات فوت شود، حكمش حكم قطع طواف است كه می‌آید.

كم كردن سهوی طواف‌

688- اگر سهواً از طواف كم كند:

(1)- مراجعه شود به مسأله 682 و 684

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: در صورتی كه قران محقّق شود مطلقاً موجب بطلان طواف است؛ چه ازاوّل یااثنای طواف اوّل قصد قران داشته یا این‌كه بعد از تمام شدن طواف اوّل قصد قران كرده باشد.

آیة اللَّه سیستانی: اگر هر دو طواف واجب باشد یا یكی مستحب و دیگری واجب باشد، چه از اوّل قصد قران داشته باشد و چه بعداً تصمیم بگیرد ولی طواف دوّم را تمام كند، طواف اوّل باطل است. آری اگر هر دو مستحب باشد، هر چند كراهت دارد و لی جایز است.

(2)- آیة اللَّه فاضل: به حاشیه مسأله 676 مراجعه شود.

(3)- آیة اللَّه بهجت: در صورت انحلال مقصود، موجب بطلان نمی‌شود.

(4)- آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی: هرگاه طواف كننده پیش از تجاوز از نصف طواف، (آیةاللَّه‌سیستانی (پیش از اتمام شوط چهارم) بدون عذر از مطاف خارج شود، اگر موالات عرفیه از او فوت شود طوافش باطل و اعاده‌اش لازم است و چنانچه موالات فوت نشود یا خروجش بعد از تجاوز نصف باشد، احتیاط این است كه آن طواف را تمام نموده سپس اعاده كند.

(5)- آیة اللَّه مكارم: اگر قبل از فوت موالات اتمام كند صحیح است.

(6)- آیات عظام تبریزی، خویی، سیستانی: بلكه بنابر اظهر. (مناسك، مسأله 315).

(7)- آیة اللَّه بهجت، باید اعاده كند در هر دو صورت.

(8)- آیة اللَّه مكارم: یا فاصله زیادی بدهد.

(9)- آیة اللَّه بهجت: اگر سهواً از طواف كم كرده پس تمام كردن آن در صورت تجاوز از نصف؛ یعنی با تمام شدن چهار شوط علی الأحوط، و از سر گرفتن آن در صورت عدم، خالی از وجه نیست. (مناسك شیخ، ص 42).

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: اگر پیش از فوت موالات یادش آمد و از مطاف بیرون نرفته باشد كمبود را به‌جا آورد و صحیح خواهد بود و اگر مقدار فراموش شده‌یك شوط باشد یك شوط را به‌جاآورد و صحیح است و چنانچه شخصاً نتواند كمبود را انجام دهد، باید دیگری را نایب بگیرد كه آن شوط را بجا آورد و چنانچه مقدار فراموش شده بیش از یك و كمتر از چهار شوط باشد (آیةاللَّه تبریزی: بنابر احتیاط) بایستی برگشته و كمبود را شخصاً بجاآورد وبهتر این است كه پس از بجا آوردن كمبود طواف را اعاده نماید و اگر مقدار فراموش‌شده چهار یا بیش از چهار شوط باشد احوط اتمام سپس اعاده است. (مناسك، مسأله 316).

آیةاللَّه‌سیستانی: در صورتی كه از روی‌اشتباه یا فراموشی، بعضی از شوطهای طواف یا قسمتی از یك شوط را انجام نداده باشد، پس اگر پیش از فوت موالات عرفی به یادش آمد، باقیمانده آن را به‌جاآورد و طواف صحیح است؛ و اگر پس از آن باشد، در صورتی كه مقدار فراموش شده، یك یا دو یا سه شوط باشد، آن را به‌جاآورد و طواف باز هم صحیح است … و در صورتی كه مقدار فراموش شده بیش از سه شوط باشد، بنا بر احتیاط واجب باقیمانده را به‌جاآورد و طواف را اعاده كند. (مناسك، مسأله 313).

آیة اللَّه مكارم: یعنی چهار دور كامل انجام داده باشد.