مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 337

849- اگر فرضاً طبقه زیرزمینی احداث شد و كوه صفا و مروه ریشه‌دار بود و سعی بین آن دو واقع شد، علی الظاهر صحیح است، و احوط سعی از طبقه روی زمینی است. 850- سعی از هر دو طرف مسعی كفایت می‌كند، یعنی می‌تواند از همان راهی كه به مروه رفته به صفا بازگردد ولی نباید مزاحم دیگران شود.

عدم لزوم بالا رفتن بر صفا و مروه‌

851- احتیاط آن است كه از جزء اول صفا، سعی را آغاز كند؛ و در صورتی كه از صفا به نحو متعارف سعی را آغاز و بین دو كوه سعی كند، كفایت می‌كند و بالا رفتن بر كوه، لازم نیست.

2/ 851- آیا سعی را می‌شود از دامنه كوه صفا كه روی آن را با سنگ فرش كرده‌اند شروع و در دامنه مروه كه روی آن را با سنگ فرش نموده‌اند خاتمه داد؟

مناسك حج با حواشی مراجع تقلید (1387)؛؛ ص343

حكم شروع از مروه‌

852- سعی باید از صفا شروع و در دور هفتم، به مروه ختم شود؛ و اگر كسی از مروه شروع كند، هر وقت فهمید، باید اعاده كند؛ و اگر در بین سعی بفهمد، باید از سر بگیرد و از صفا شروع كند.

(1)- آیة اللَّه بهجت: در صورتی كه احراز شود كه سعی بین صفا و مروه واقع می‌شود، كفایت می‌كند.

(2)- آیة اللَّه بهجت: واجب است.

آیة اللَّه خویی: لازم و واجب است كه ابتدا كند از اول جزء صفا.

آیة اللَّه سیستانی: باید تمام مسافت بین دو كوه پیموده شود و بالا رفتن از كوه لازم نیست گرچه احتیاط مستحب است و احتیاط واجب این است كه فاصله مذكور دقیقاً همه آن پیموده شود؛ یعنی این‌كه شوط اوّل را- مثلًا- از اوّلین جزء پایین كوه صفا آغاز كند و حركت كند تا برسد به اوّلین جزء كوه مروه و به همین ترتیب بقیه شوطها را انجام دهد. (مناسك، مسأله 335).

آیة اللَّه مكارم: واجب است فاصله میان دو كوه را طی كند و باید توجه داشت كه هم‌اكنون قسمتی از كوه صفا و مروه را مفروش كرده‌اند و تنها قسمتی از كوه نمایان است و لازم نیست به قسمت نمایان كوه برود بلكه همین اندازه كه به قسمت سربالایی برسد كافی است.

آیة اللَّه خامنه‌ای: اگر اطمینان دارد كه ابتدای كوه صفا وابتدای كوه مروه است مانع ندارد.

(4)- آیة اللَّه مكارم: اگر آن دور را كه از مروه شروع كرده نادیده بگیرد و بقیه را تكمیل كند، بعید نیست كفایت كند.