مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 38

ب: استطاعت بذلی‌

بذل حج‌

68- اگر كسی هزینه حج را نداشته باشد، ولی دیگری به او بگوید: «حج بجا آور، نفقه تو وعائله‌ات، بر عهده من»، با اطمینان به وفا و عدم انصراف از بذل، حج واجب می‌شود. این گونه حج، حجِ «بذلی» نام دارد؛ و در آن، «رجوع به كفایت» - كه خواهد آمد- شرط نیست؛ بلی اگر قبولِ بذل و رفتن به حج، موجب اخلال در زندگی او شود، استطاعت بذلی حاصل نمی‌شود.

______________________________
(1). آیة اللَّه فاضل: تعهد نسبت به عائله و اطمینان به وفا و عدم رجوع باذل شرط نیست.
(2). آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: اگر نمی‌تواند نفقه عیال را تأمین كند، چه به حج برود و چه نرود، بذل‌نفقه عیال شرط نیست.

آیة اللَّه سیستانی: مگر این كه نفقه عائله‌اش را تا زمان برگشت داشته باشد یا این‌كه فرق نمی‌كند، چه حج برود وچه نرود نفقه آنها را نمی‌تواند تأمین كند یا از عدم تأمین نفقه آنها در حرج نمی‌افتد یا عائله واجب النفقه او نیستند كه در این موارد بذل نفقه عائله شرطِ وجوب حج نیست. (مناسك عربی، مسأله 43).

(3). آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: اطمینان به وفا و عدم رجوع باذل، شرط نیست، ولی اگر وثوق و اطمینان به رجوع وعدم وفای باذل دارد حج واجب نمی‌شود.
(4). آیة اللَّه نوری: به شرطی كه قبول این بذل برای او مستلزم ذلّت و منّت نباشد.
(5). آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی: در این مسأله فرقی بین اباحه (در اختیار گذاشتن) و تملیك و دادن‌عین مال و یا قیمت آن نیست.

آیة اللَّه سیستانی: اباحه‌ای كه برای اباحه كننده آن قابل برگشت باشد شرعاً، و تملیك متزلزلی كه از طرف مقابل قابل فسخ بوده باشد شرعاً، موجب حصول استطاعت نمی‌شود مگر این‌كه اطمینان داشته باشد كه از اباحه‌اش صرف نظر نمی‌كند یا تملیكش را فسخ نمی‌نماید. (مناسك، مسأله 29- 40- 43).

(6). آیة اللَّه بهجت: بلی داشتن مؤونه عیال تا وقت رجوع شرط است مگر آن‌كه با نرفتن حجّ نیزعیال او در مضیقه به‌سر برند و رفتن حج تأثیری در این جهت نداشته باشد. (مناسك، ص 19، مسأله 42).

آیة اللَّه سیستانی: ولی اگر خودش مقداری از مصارف حج را داشته باشد و بقیّه را به او بذل كنند در این صورت رجوع به كفایت شرط است. (مناسك، مسأله 45).

(7). آیة اللَّه سیستانی: بلی اگر درآمدش در خصوص روزهای حج باشد و با درآمد آن در بقیه روزهای سال یا بعضی از آنها زندگی می‌كند، به طوری كه اگر به حج برود قدرت تأمین هزینه زندگی در بقیه یا بعضی از روزهای یاد شده نداشته باشد. در این صورت حج بر او واجب نخواهد بود، مگر اینكه مخارج زندگیش را در بقیه روزهای سال هم بدهند كه در این صورت واجب خواهد بود. (مناسك، مسأله 45).

آیة اللَّه مكارم: یا مستلزم منّت و هتك او باشد.