مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 398

زمان وقوف و كوچ معذورین‌

974- برای معذورین- مثل زنها، بچه‌ها، بیماران، پیرمردان، اشخاص ضعیف و اشخاصی كه باید پرستار یا راهنمای آنها باشند - جایز است كه بعد از مقداری توقف در مشعر، به منی كوچ كنند؛ و احتیاط واجب آن است كه پیش از نصف شب، حركت نكنند؛ بنابراین برای این اشخاص، وقوف بین الطلوعین لازم نیست؛ و احتیاط مستحب آن است كه اگر توقف مشكل نباشد، تخلف نكنند.

اخلاص در نیت‌

وقوف در مشعر، عبادت خداوند متعال است و باید با نیت خالصِ از ریا و خودنمایی انجام شود؛ و گرنه با عمد و علم، حج باطل می‌شود.

كوچ از مشعر قبل از طلوع آفتاب‌

975- كمی قبل از طلوع آفتاب، كوچ از مشعر، بنابر اقوی جایز، بلكه مستحب است به

(1)- آیةاللَّه‌بهجت: كسی‌كه شب را در مشعر به‌روز آورده، به‌قصد وقوف باقصدقربت، بنابر احتیاط متقدّم (979) و دشوار باشد براو ماندن بعد از طلوع فجر، جایز است كه قبل از طلوع فجر از آنجا بیرون رود به‌سوی‌منی؛ مثل‌زنها ومردهای پیر وبیماران وكسانی كه كار ضروری دارند. (مناسك شیخ، ص 67).

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: كسانی كه ناچارند همراه معذورین باشند، اگر بتوانند ولو یك لحظه قبل از طلوع آفتاب به مشعر برگردند باید برگردند و در فرض عجز، اگر بتوانند قبل از ظهر روز عید به آنجا برگردند باید برگردند.

(2)- آیة اللَّه سیستانی: جایز است به توقّف قسمتی از شب عید در آنجا و حركت كردن قبل از طلوع فجر به‌طرف منی اكتفا كنند (مناسك، ص 274).

آیة اللَّه مكارم: این احتیاط مستحب است.

جهت تفصیل نظر آیات عظام، به مساله 971 مراجعه شود.

(3)- آیة اللَّه مكارم: ترك عمدی وقوف در مشعر مابین الطلوعین به تنهایی موجب بطلان حج نمی‌شود ولی گناه كرده و یك گوسفند باید كفّاره بدهد.

(4)- آیة اللَّه بهجت: اشهر و احوط وجوب ماندن است تا طلوع آفتاب، پس اگر عمداً پیش از طلوع آفتاب‌بیرون رود و از وادی محسّر تجاوز كند گناه كار است و بعضی یك گوسفند كفّاره واجب دانسته‌اند (مناسك شیخ، ص 67).

آیة اللَّه خویی: ماندن تا طلوع آفتاب واجب است و در صورت كوچ قبل از طلوع آفتاب گناه كرده و كفّاره ندارد. (مناسك عربی، مسأله 373).

(5)- آیة اللَّه مكارم: ماندن تا طلوع آفتاب در سرزمین مشعر واجب است و اگر قبل از آن عمداً كوچ كند حج او باطل نیست ولی گناه كرده و یك گوسفند باید كفّاره بدهد.