مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 412

باب نهم: ترتیب اعمال منی‌

فصل اول: ترتیب اعمال منی‌

اشاره

990- بنابر احتیاط واجب، باید در منی، ترتیب بین رمی جمره عقبه و ذبح و تقصیر یا حلق، رعایت شود.

حكم خلاف ترتیب‌

991- عمل بر خلاف این ترتیب: اگر از روی غفلت و سهو باشد، اعاده ندارد؛

و اگر از روی جهل به مسأله باشد، عدم لزوم اعاده، بعید نیست و احتیاط در اعاده است؛

و اگر از روی علم و عمد باشد، احتیاط را در صورت امكان، ترك نكند.

تأخیر قربانی و حكم ترتیب‌

992- اگر قربانی- به هر دلیل- از روز عید تأخیر افتاد، بنابر احتیاط نمی‌تواند حلق كند و از

(1)- آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: واجب است كه ذبح پس از رمی جمره عقبه باشد و بنابر احتیاط حلق وتقصیر باید پس از آن دو باشد.

آیة اللَّه خامنه‌ای، آیة اللَّه مكارم: ترتیب مزبور واجب است و اگر رعایت نكند گناه كرده و امّا عملش صحیح است.

آیة اللَّه سیستانی: می‌تواند قبل از ذبح حلق یا تقصیر كند در صورتی كه قربانی را در جایی كه ذبح در آن مكان جایز است تهیّه كرده باشد.

آیة اللَّه گلپایگانی: علی الأحوط اول رمی جمره عقبه كند و بعد …

(2)- آیة اللَّه خامنه‌ای: اگر خلاف ترتیب مقرر عمل كند معصیت كرده است لكن علی‌الظاهر تكرار اعمال غیر مترتبه لازم نیست گرچه موافق احتیاط است.

(3)- آیة اللَّه بهجت: اگر از روی فراموشی و جهل باشد اعاده آن لازم نیست و همینطور در صورت تعمّد بنابر مشهور كه اظهر تمامیت آنست (مناسك، ص 143 و مناسك شیخ، ص 78).

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: اگر از روی جهل یا نسیان بوده اعاده لازم نیست.

آیة اللَّه گلپایگانی: در صورت علم و عمد و امكان باید اعاده كند.

آیة اللَّه مكارم: این احتیاط مستحب است.

(4)- آیة اللَّه نوری: بلكه باید روز عید حلق كند و تأخیر نیندازد.

آیة اللَّه خامنه‌ای: تأخیر حلق یا تقصیر از روز عید بر كسی كه ذبح را تأخیر انداخته واجب نیست بلكه احتیاط واجب آن است كه حلق یا تقصیر را در روز عید انجام دهد ولكن طواف حج قبل از ذبح محل اشكال است.

آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: می‌تواند حلق كند و از احرام خارج شود ولی اعمال مكّه باید بعد از قربانی و حلق انجام شود. (871 آداب و احكام حج).

آیة اللَّه فاضل: بنابر احتیاط نمی‌تواند حلق یا تقصیر كند و از احرام خارج شود و بعد قربانی كند بلكه ترتیب بین قربانی و حلق و اعمال مترتّبه بر آن را باید مراعات كند علی الأحوط مگر در فرض اضطرار و یا حرج كه در این صورت رعایت ترتیب بین ذبح و حلق یا تقصیر لازم نیست و حاجی می‌تواند در اواخر روز، حلق یا تقصیر كند و از احرام خارج شود، ولی اعمال مكه را باید پس از اطمینان به ذبح انجام دهد.