مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 46

وطن باز گردد، چنانچه سال اوّل استطاعت او بوده، وجوب حج در سال بعد، به دارا بودن استطاعت در آن زمان بستگی دارد؛ ولی اگر حج بر او مستقر باشد، چنانچه مأیوس از خوب شدن باشد، باید در همان سال با امكان، یا سال بعد، نایب بگیرد؛ و اگر امید بهبودی داشته باشد، نمی‌تواند نایب بگیرد و باید خودش بعد از بهبودی، حج و عمره تمتع را انجام دهد.

استقرار حج و عدم امكان مسافرت با هواپیما

86- اگر شخصی حج بر او مستقر شده ولی به‌جهت كسالت، مسافرت با هواپیما، برای او مقدور نباشد و غیر از هواپیما وسیله دیگری ممكن نباشد، نمی‌تواند نایب بگیرد و باید خودش در

______________________________
(1). آیة اللَّه بهجت: برای حكم استنابه، به مسأله 86 مراجعه شود. و عمره او مفرده می‌شود و احتیاطاً بایدطواف نساء به‌جا آورد (مستفاد از سؤال 136 مناسك).

آیات عظام تبریزی، صافی، گلپایگانی: مگر آن‌كه ثروتمند باشد و مباشرت اعمال را نتواند بكند، پس بنابر احتیاط باید نایب بگیرد.

آیة اللَّه خویی: مگر آن‌كه ثروتمند باشد و مباشرت اعمال را نتواند بكند یا برای او مشقت داشته باشد و امید به بهبودی نداشته باشد كه در این صورت باید برای حج نایب بگیرد. و وجوب نایب گرفتن مانند وجوب حج فوری است. (مناسك، مسأله 63 و قبل از مسأله 151).

آیة اللَّه سیستانی: اگر از انجام حج متمكن نبوده، وظیفه او بنابر احتیاط واجب این بوده است كه عمره تمتع را بدل به عمره مفرده كند و طواف نساء را انجام دهد، و اكنون اگر بازگشت برای او مقدور نیست احتیاطاً باید برای طواف نساءنایب بگیرد. (مناسك، ذیل مسأله 151 و ملحق مناسك، س 92).

(2). آیة اللَّه فاضل: و اگر نشد سال بعد.
(3). آیة اللَّه مكارم: در همان سال و اگر ممكن نشد در سال‌های بعد.
(4). آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: بنابر احتیاط در این صورت هم نایب بگیرد و اگر بعداً رفع عذر شد و دارای شرایط بود احتیاطاً خودش نیز حج را انجام دهد. (مناسك عربی، ص 32، مسأله 90).
(5). آیة اللَّه بهجت: در صورت استقرار حج، با فرض یأس از زوال عذر، واجب است استنابه نماید و با امیدزوال عذر، احوط جمع بین استنابه فوری و لوازم مناسب با احتیاط در آن است، و با زوال عذر احوط اعاده با مباشرت است و با تبدیل امید زوال عذر به یأس از آن احوط تجدید استنابه است و با استمرار عذر تا وقت وفات، احوط برای غیر مأیوس قضای از او با تكرار استنابه است. و اما در صورت عدم استقرار حج، پس با فرض یأس از زوال عذر، اظهر وجوب فوری استنابه است و با امید زوال عذر، احتیاط مستحب این است كه فوراً استنابه كند كه با زوال عذر اعاده با مباشرت می‌نماید و احتیاط در بقیه بر همان نحو است كه ذكر شد (كتاب حج، ص 18 و 19).

آیة اللَّه تبریزی: اگر اطمینان به تمكن از مباشرت نداشته باشد، بنابراحتیاط واجب است كه برای خود نایب بگیرد و چنانچه می‌داند متمكن از مباشرت نمی‌شود باید نایب بگیرد و همچنین در فرض بعدی باید بنا بر احتیاط نایب بگیرد و وجوب نایب گرفتن مانند وجوب حجّ فوری است.

آیة اللَّه خامنه‌ای: واجب است تا آنجا كه امكان دارد خودش به حج برود و اگر حج به سبب مرضی كه امید زوالش نیست یا پیری یا اسباب دیگر، برای او مشقت دارد، واجب است نایب بگیرد.

آیة اللَّه خویی، آیة اللَّه سیستانی: اگر امید به تمكن از مباشرت نداشته باشد، واجب است كه برای خود نایب بگیرد.

آیة اللَّه مكارم: اگر امید بهبودی نداشته باشد می‌تواند نایب بگیرد.