مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 460

1132- كسانی كه بین حلق و تقصیر، مخیر هستند، اگر سرشان مو نداشت، باید تقصیر كنند؛ و اگر هیچ مو نداشتند- حتی موی ابرو - باید ناخن بگیرند؛ و اگر آن را هم نداشتند، تیغ را بر سر بكشند و كافی است.

حكم معذور از حلق‌

1133- كسی كه وظیفه او حلق است ولی از آن معذور است، لزوم و كفایت تقصیر، بعید نیست؛ ولی احوط آن است كه این احتیاط را به غیر رجوع كند.

تقصیر بجای حلق و مسأله كفّاره‌

1134- در فرض تعیّن حلق، تقصیر در صورت جهل، كفّاره ندارد؛ و در فرض علم، احوط

(1)- آیة اللَّه مكارم: موی صورت را كوتاه كند.

(2)- آیة اللَّه بهجت: احتیاط این است كه به كوتاه كردن موی ابرو اكتفا نكند.

آیة اللَّه تبریزی: اكتفا به كوتاه كردن موی ابرو محل اشكال است.

آیة اللَّه خویی، آیة اللَّه سیستانی: در كوتاه كردن مو بنابر احتیاط واجب باید مقداری از موی سر یا ریش یا سبیل را كوتاه كند. (مناسك، مسأله 354).

آیة اللَّه فاضل: تقصیر با موی ابرو و سینه و پا مجزی و صحیح است ولی احتیاط مستحب است كه از موی سر یا ریش یا شارب تقصیر كنند.

آیة اللَّه مكارم: كوتاه كردن موی ابرو دلیلی ندارد.

(3)- آیة اللَّه بهجت: به ذیل مسأله 1143 مراجعه شود.

آیة اللَّه فاضل: رعایت این احتیاط برای كسی كه سال اوّل او است مطلقاً لازم نیست و نسبت به چند طایفه كه در مسأله 1143 گذشت كه به احتیاط واجب باید سر بتراشند، در فرض مذكور رعایت این احتیاط برای آنها لازم نبوده و تقصیر كفایت می‌كند.

آیة اللَّه مكارم: مانند مسأله 1143 است.

(4)- آیة اللَّه فاضل: صروره مخیّر بین حلق و تقصیر می‌باشد و تقصیر مزبور كفایت می‌كند.

(5)- حكم مسأله 1146 را دارد.

آیة اللَّه مكارم: كوتاه كردن مو كافی است ولی گرفتن ناخن به تنهایی كفایت نمی‌كند بنا بر احتیاط.