مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 483

1179- كسانی كه اعمال را بر وقوفین مقدم می‌نمایند، لازم نیست نزدیك‌ترین زمان به وقوفین را رعایت كنند.

عدم لزومی بودن تقدیم اعمال مكه‌

1180- تقدیم اعمال مكه برای افراد ذكر شده، جایز است و لازم نیست.

عدم جواز تقدیم به خاطر ازدحام و مشقت‌

1181- اگر حج‌گزار ترس داشته باشد كه در اثر ازدحام نتواند طواف كند یا به مشقت بیفتد، ولی جزو چهار دسته ذكر شده نباشد، موردِ جوازِ تقدیم نیست و نمی‌تواند اعمال مكه را مقدم بدارد.

جواز تقدیم اعمال برای نایب‌

1182- نایبِ در حج هم، با خوف حیض و مرض، می‌تواند اعمال را مقدم بدارد.

(1)- آیة اللَّه تبریزی: مگر این‌كه بدانند یا اطمینان داشته باشند؛ چنانچه اعمال مكه را بر وقوفین مقدم نكنند، بعد امكان انجام آن را ندارند، كه در این صورت واجب است طواف و نماز آن را مقدم كنند و بنابر احتیاط مستحب، سعی را نیز مقدم و بعد اعاده كنند.

آیة اللَّه خویی: كسی كه خوف این را دارد كه نتواند طواف صحیح تام بعد از وقوفین انجام دهد لازم است طواف را قبل از وقوف انجام دهد، بلی ظاهر مناسك راجع به زنی كه صرفاً می‌ترسد حایض بشود ولی اطمینان به آن ندارد، جواز تقدیم و عدم لزوم آن است.

آیةاللَّه‌صافی، آیةاللَّه گلپایگانی: مگر برای كسی‌كه یقین دارد بعد از برگشتن از منی و تا آخر ذی‌حجّه امكان انجام آن را ندارد كه در این صورت تقدیم واجب است. (آداب و احكام حج، مسأله 907).

(2)- آیة اللَّه بهجت: تقدیم اعمال مكه برای كسی كه پس از بازگشت از منی از ازدحام جمعیّت می‌ترسد، جایز است ولی احتیاطاً بعد از برگشت از منی اعمال را تكرار كند و در صورت عدم امكان نایب بگیرد (مناسك، س 167).

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه مكارم: احتیاط آن است كه مقدم دارد و بعداً اگر نتوانست برای طواف نایب بگیرد.

آیة اللَّه سیستانی: كسانی كه بازگشت به مكّه برای آنها مشكل است و یا طواف نمودن بعد از بازگشت از منی به علّت ازدحام شدید جمعیّت یا غیر آن برای آنها مشكل است می‌توانند مقدّم دارند (مناسك، مسأله 412).

(3)- آیة اللَّه خویی، فتوای ایشان در این مورد در دست نیست، بلی حكم نایب معذور به عذر طاری، قبلًا در بحث نیابت گذشت.