مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 559

فصل سوم: احكام تقلید

عمل بدون تقلید

1358- شخصی كه مقلد هیچ یك از فقها نبوده و حج و عبادت‌های دیگر را بدون تقلید انجام داده، اگر اعمالش مطابق فتوای كسی كه باید از او تقلید كند، باشد صحیح است.

رجوع قهری احتیاط واجب بدون نیت رجوع‌

1359- اگر اعلم در مسأله‌ای احتیاط واجب كرده است، آیا لازم است مقلِّد جهت رجوع به فالاعلم بداند مرجعش احتیاط واجب كرده و نیت رجوع كند، یا همین‌كه در مقام انجام وظیفه شرعی بوده و عملش طبق فتوای فالأعلم است كافی است؟ به عبارت دیگر، اگر اعلم مثلًا در احرام از مكه قدیم احتیاط واجب است، ولی فالأعلم چنین احتیاطی نداشته، و مقلِّد اعلم از مكه جدید محرم شده و بعد از اعمال حج فهمیده است كه اعلم چنین احتیاطی داشته، آیا عملش صحیح است یا خیر؟ و اكنون چه وظیفه‌ای دارد؟

(1)- آیة اللَّه مكارم: اگر مطابق فتوای كسی كه الآن از او تقلید می‌كند باشد صحیح است.

آیة اللَّه سیستانی: اگر مطابق فتوای كسی كه الآن باید از او تقلید كند باشد صحیح است، در غیر این صورت نیز گاهی صحیح است، مانند این‌كه جاهل قاصر باشد و اخلال به چیزی شده باشد كه با جهل قصوری ضرر ندارد.

آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: اگر اعمالش مطابق واقع باشد و عبادات را به قصد قربت بجا آورده باشد صحیح است و راه به دست آوردن مطابق شدن آن با واقع این است كه یا علم پیدا كند كه مطابق با واقع بوده یا آن‌كه مطابق فتوای مجتهدی كه فعلًا وظیفه‌اش تقلید از او است واقع شده است. (توضیح المسائل 14، احكام تقلید).

آیت اللَّه خامنه‌ای: اگر عمل او در هنگام صدور از وی مطابق با فتوای كسی بوده كه می‌توانست شرعاً از او تقلید كند، صحیح و مجزی است.

آیت اللَّه تبریزی: پس از فهمیدن فتوای فالأعلم در تصحیح عمل، به فتوای وی استناد می‌كند. باید برای ادله به كتب استدلالی مراجعه شود.

آیت اللَّه سیستانی: اگر مطابقت با فتوای كسی كه می‌تواند از او تقلید كند داشته باشد، الآن می‌تواند به او رجوع كند.

آیت اللَّه صافی: در فرض سؤال، اگر بعد از خاتمه اعمال نیت كند كه آنچه انجام داده‌ام بر طبق نظر فالأعلم باشد اشكال ندارد البته مشروط به این‌كه هنگام احرام از مكه جدید قصد قربت از او متمشی شده باشد.

آیت اللَّه فاضل: چنانچه عمل صادر شده در هنگام وقوع مطابق فتوای فالاعلم باشد كفایت می‌كند ولو اینكه شخص در حین عمل علم به این مطابقت نداشته است، لیكن لازم است بعد از عمل برای تصحیح آن استناد به آن فتوی داشته باشد.

آیت اللَّه مكارم: بعد از اعمال حج رجوع به فالأعلم می‌كند و چون عمل گذشته او با آن هماهنگ است، اعاده لازم نیست.