مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 567

نكند؛ چه شك در اصل بجا آوردن باشد، یا شك در صحت آن.

اعتبار عسر و حرج شخصی‌

1374- اگر حكمی دائر مدار حرج و مشقت باشد، مراد حرج و مشقت شخصی است.

وسواس و احتیاط

1375- در اعمال حج و سایر اعمال، نباید به وسوسه اعتنا شود، ولی انجام عمل احتیاطی بدون وسوسه مانع ندارد.

مس القاب معصومین بدون وضو

1376- مس القاب ائمه اطهار علیهم‌السلام- مثل «رضا»، «جواد» و «هادی» - بدون وضو، چه حكمی دارد؟ 1377- در فرض حكم قاضی مكه به عید بودن روزی، باید تبعیت شود و احتیاط لازم نیست ولو با علم به خلاف.

(1)- آیة اللَّه خویی، آیة اللَّه فاضل: لیكن در طواف و سعی، تكرار در اعمال در برخی از صور موجب بطلان است، اگرچه بدون وسوسه هم باشد.

آیة اللَّه تبریزی: بنابر احتیاط جایز نیست، واللَّه العالم.

آیة اللَّه خامنه‌ای: خلاف احتیاط است.

آیة اللَّه سیستانی: اشكال ندارد.

آیة اللَّه صافی: حكم در حرمت مسّ اسامی طیّبه آن بزرگواران علیهم السلام بنابر احتیاط واجب است و در القاب شریفه نیز احوط و اولی‌است، واللَّه العالم.

آیة اللَّه فاضل: مس آنها بدون وضو مانعی ندارد.

آیة اللَّه مكارم: هر گاه به عنوان اسامی ائمه علیهم السلام بوده باشد احتیاط واجب آن است كه بدون طهارت مس نكنند واگربه‌نام‌اشخاص دیگر بوده باشد، اشكالی ندارد.

آیة اللَّه نوری: اگر بی احترامی محسوب شود جایز نیست و مستحبّ است كه مسّ القاب ائمه اطهار علیهم السلام مطلقاً با وضو صورت بگیرد.

(3)- آیة اللَّه اراكی: اگر خلاف تقیّه نشود می‌توانند احتیاط كنند.

آیة اللَّه بهجت: آن‌كه علم به خلاف فرض شود، كه انسان بداند روزی كه به حكم قاضی روز عرفه (نهم) است، واقعاً روز ترویه و هشتم باشد، كه در این صورت وقوف با آنها كافی نخواهد بود. بلی با عدم علم به خلاف و عدم قیام حجّت شرعیه برخلاف و با صدق تقیه بر نحو معهود متعارف، اقوی كفایت موافقت با عامه است چنانكه سیره قطعیه غیر مردوعه بر آن دلالت دارد و عدم مانعیت علم به خلاف از صحّت عمل با ناچاری و تقیه، خالی از وجه نیست و عمل به واقع در جمیع صور، ظاهراً مجزی است و با عدم شرایط تقیه صحت عمل مورد تأمل است با موافقت عامه، ولو علم به خلاف عمل ایشان بر حسب حكم حاكم ایشان نباشد، واللَّه العالم. (مناسك، مسأله 375).

آیة اللَّه تبریزی: نظریه ایشان عیناً نظریه آیة اللَّه خویی است امّا با این اضافه:

و ممكن است در صورت دوم چاره كند به این‌كه در روز عید آنها (روز نهم واقعاً) از طریق منی به مكه برگردد و بعد از راه عرفات و مشعر به منی برود، بنحوی كه قبل از غروب وقوف در عرفات بنماید ولو آناًما (ولو یك لحظه) و در حال حركت، و به همین نحو وقوف در مشعر را در شب درك كند و بعد برای اعمال به منی برود. (مناسك، مسأله 375).

آیة اللَّه خویی: آن كه علم به خلاف فرض شود، كه انسان بداند روزی كه به حكم قاضی روز عرفه (نهم) است، واقعاً روز ترویه و هشتم باشد، كه در این صورت وقوف با آنها كافی نخواهد بود. و در این حال اگر مكلف تمكن از عمل به وظیفه را داشته باشد ولو به وقوف اضطراری در مزدلفه بدون محذور حتی محذور مخالفت تقیه، باید عمل به وظیفه نماید، و در غیر این صورت حجش بدل به عمره مفرده شده و حجی نخواهد داشت. و چنانچه استطاعتش از همین سال بوده و برای سالهای بعد باقی نخواهد ماند، وجوب حج از او ساقط خواهد بود، مگر این كه استطاعت تازه‌ای پیدا كند كه در این صورت دوباره حج می‌نماید. (مناسك، مسأله 375).

آیة اللَّه سیستانی: اگر برای مكلف ممكن شود كه اعمال حج را در اوقات مخصوص خود، برطبق ضوابط شرعی، در باب ثبوت هلال بجا آورد و آنها را به همین صورت بجا آورد، حجش در هر صورت صحیح است و اگر آنها را به صورت یاد شده بجا نیاورد، اگرچه به علت عذری باشد پس اگر از نظر و حكم قاضی عامّه نیز در وقوف در عرفات و مشعر پیروی نكرد، شكی در بطلان حج او نیست ولی اگر از او پیروی كند صحّت حج او مورد اشكال است. (مناسك، مسأله 371).

آیة اللَّه صافی، آیة اللَّه گلپایگانی: هرگاه نزد قاضی عامّه، اوّل ماه ذی‌حجه ثابت شود و برای شیعه شرعاً ثابت نشده باشد و به این جهت روز نهم ذی‌حجه در نزد آنها روز هشتم به نظر شیعه باشد، احتیاط واجب آن است كه اگر ممكن است وقوف اختیاری عرفات را در روزی كه نزد شیعه نهم است انجام دهد و اگر ممكن نشد اضطراری آن را درك كند، و به مشعر رفته و وقوف در آنجا را نیز درك نماید و اعمال روز عید را در منی به عمل آورد، و اگر درك اضطراری عرفات هم ممكن نشد درك اختیاری مشعر كافی است و حجش صحیح است و بنابر اقوی چنانچه گفته خواهد شد، درك اضطراری عرفه و اضطراری مشعر نیز كفایت می‌كند و اگر درك هیچ یك از این مواقف میسر نشود، حكم آن در مسأله بعد ذكر خواهد شد.

هرگاه هلال نزد قاضی عامّه ثابت شود و نزد شیعه ثابت نشده باشد لكن از جهت تقیّه ناچار به متابعت باشند و از عمل به وظیفه خود خائف باشند اقوی صحّت و كفایت همین حج است از حَجّةالاسلام، هرچند عالم به خلاف باشند و اگر بدون خوف متمكّن از عمل به وظیفه باشند احوط آن است كه‌با آنهارجاء متابعت كند وبعد واجب است عمل‌بوظیفه خودنمایند حتی‌با عدم علم به خلاف.