مناسک حج : مطابق با فتاوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی (ره) و مراجع معظم تقلید صفحه 83

4- فوت نایب‌

اشاره

158- اگر نایب بعد از احرام و دخول حرم بمیرد، از منوبٌ‌عنه مجزی است؛ و در جریان این حكم در حج تبرّعی، اشكال است؛ بلكه در غیر حَجةالاسلام، خالی از اشكال نیست.

فوت اجیر و حكم استحقاق اجرت‌

159- اگر اجیر قبل از داخل شدن به حرم، فوت كند و هنگام استیجار معیّن نكرده باشند كه اجرت برای خصوص عمل است یا برای عمل و رفت و آمد، اجیر ظاهراً مستحق اجرت رفتن تا محل موت می‌باشد؛ و همین طور اگر بعد از احرام و دخول حرم بمیرد، بیش از اجرت احرام و آن

______________________________
(1). آیة اللَّه نوری: مجزی است مطلقاً.
(2). آیات عظام بهجت، صافی، گلپایگانی: بعد از احرام و پس از دخول حرم كافی است و در این حكم بین حجةالاسلام و غیر آن و بین نیابت به مزد و اجرت و تبرّع فرقی نیست.

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: چنانچه نایب بعد از احرام بمیرد كفایت از منوبٌ‌عنه می‌كند هرچند مردنش قبل از دخول حرم باشد بنابر اظهر، و در این مورد فرقی بین حَجّةالاسلام و غیر آن نیست، و همچنین فرقی نیست بین این‌كه نیابت به اجرت باشد یا به تبرع.

آیة اللَّه مكارم: در حكم مذكور فرقی بین حَجّةالاسلام و غیر آن و اقسام نیابت نیست.

آیة اللَّه سیستانی: اگر بعد از احرام و قبل از دخول حرم بمیرد محل اشكال است و اگر بعد از دخول حرم باشد مجزی است و در این حكم فرقی بین حَجّةالاسلام و غیر آن نیست ولی در مورد حجّ تبرعی اشكال است.

آیة اللَّه خامنه‌ای: تفاوتی ندارد كه نیابت او مجانی بوده یا با اجرت، و برای حَجة الاسلام بوده یا حج واجبی دیگر.

(3). آیةاللَّه‌مكارم: معمولًا اجاره برای ادای تكلیف منوبٌ‌عنه است. بنابراین مستحقّ تمام‌اجرت می‌باشد.
(4). آیة اللَّه بهجت: اگر تصریح به‌خلاف متعارف نباشد، بر حسب معلوم از داعی استیجار كه برائت ذمه منوبٌ‌عنه است چیزی از اجرت پس گرفته نمی‌شود وقتی‌كه وفات نایب پس از احرام و دخول حرم باشد و اگر قبل از احرام باشد استحقاق اجرت المثل مقدار راهی كه پیموده است بعید نیست و نیز توزیع اجرة المسمّی بی وجه نیست در صورتی كه بعض عمل را مثل احرام انجام داده باشد و یا سیر از طریق خاص در اجاره قید شده باشد. (كتاب حج، ص 41).

آیة اللَّه تبریزی، آیة اللَّه خویی: هرگاه اجیر بعد از محرم شدن بمیرد، تمام اجرت را مستحقّ خواهد شد، در صورتی كه بر تفریغ ذمّه میّت اجیر شده باشد. و امّا اگر اجیر بر به‌جاآوردن اعمال شده باشد، اجرتِ مقداری را كه به‌جاآورده مستحقّ می‌شود و چنانچه قبل از احرام بمیرد چیزی مستحقّ نخواهد بود. بلی اگر مقدّمات عمل داخل اجاره باشد، هر مقدار از مقدّمات را كه انجام داده باشد اجرت همان مقدار را مستحقّ می‌شود (مناسك، مسأله 115).

آیة اللَّه خامنه‌ای: هرگاه نایب پس از احرام و ورود به حرم بمیرد اگر نایب گرفتن برای برئ شدن ذمه منوب‌عنه باشد، كما اینكه ظاهر حال اطلاق قرارداد اجاره چنین است اجیر مستحق تمام اجرت خواهد بود كه باید آنرا به ورثه‌اش بپردازند.

آیة اللَّه سیستانی: در صورتی كه مقدمات عمل داخل اجاره باشد، هر مقدار از مقدمات را كه انجام داده باشد اجرت همان مقدار را مستحق می‌شود.