منتخب مناسک حج مطابق با فتوای حضرت آیه الله العظمی امام خمینی با حواشی مراجع معظم تقلید صفحه 149

1- آیت الله غروی: در صورت تقیه صحیح است.

2- آیت الله گلپایگانی: سجده روی فرش های مسجد در صورت تقیه مانع ندارد.( استفتائات ویژه حج، ص 30، مسأله 52) آیت الله خویی: اگر در آن مکان تمکن از سجود بر آنچه سجود بر آن جایز است ندارد سجده صحیح است. آیت الله فاضل: اگر مخالف تقیه نباشد و موجب هتک و انگشت نما شدن نشود باید در محلّی که بتواند پیشانی او در محلّ سجده بر سنگ های مسجد قرار گیرد سجده نماید. آیت الله بهجت: در صورت امکان سجده بر مایصح السجود علیه، اکتفا به غیر آن خلاف احتیاط است.( استفتائات ویژه حج). و در پرسش های جدید حج، ص 30، س 127 می فرماید: اعتبار عدم مندوحه در حال عمل، یقینی است و امّا مندوحه مکانی و یا زمانی پس اعتبار عدم آن موافق با احتیاط است. و در مورد سجده بر مهر و یا حصیر و بادبزن در مساجد مکه و مدینه در صورتی که موجب وهن و انگشت نما شدن باشد در پرسش های جدید حج، ص 31، ش 130 می فرماید: در فرض سؤال جایز نیست و حکم در صورت وجود مندوحه در مسأله قبل بیان شد. آیت الله سیستانی: اگر تقیه اقتضا کند و در همان جا مایصحّ السجود علیه نباشد سجده صحیح است و لازم نیست از آن جا منتقل شود به جای دیگر.

3- آیت الله تبریزی: در صورت تمکّن لازم است .... آیت الله گلپایگانی، آیت الله صافی: اگر فرادی می خواند و ضرورتی نباشد نباید به فرش سجده کند، و اگر به جماعت می خواند سجده بر فرش در مواردی که به خاطر تقیه ضرورت داشته باشد، مانع ندارد و حکم لزوم اعاده و عدم آن در مسأله اوّل گذشت.

جایی که سنگ است نماز بخوانند، و لازم نیست حصیر یا نحو آن با خود ببرند، ولی اگر مراعات کنند

که موجب وهن نشود و حصیر برای جانماز با خود داشته باشند و روی آن نماز بخوانند به طوری که متعارف سایر مسلمین است اشکال ندارد، لکن تأکید می شود از عملی که موجب هتک و انگشت نما شدن باشد اجتناب نمایند.

[240] س- کسی که نماز را در مسجدالحرام به نحو استداره خوانده است، به طوری که رو در روی امام جماعت و یا طرفین او ایستاده بوده است، آیا این نماز احتیاج به اعاده دارد؟

ج- با وضع فعلی نیاز به اعاده ندارد(1).