منتخب مناسک حج( سال 1387) صفحه 4

و به حج برود، (1) 1 مگر مدیون نتواند بپردازد که در این صورت مطالبه جایز نیست و استطاعت حاصل نمی‌شود (2) 2 و همچنین اگر وقت طلب او نرسیده و مدیون بخواهد بپردازد لازم است طلبکار آن را بگیرد و مستطیع می‌شود، ولی اگر مدیون نمی‌خواهد بپردازد مطالبه واجب نیست، هرچند با مطالبه حاضر به پرداخت شود. (3) 3

1- . آیة آیه‌الله بهجت: اگر تحصیل آن، متوقّف بر مراجعه به دادگاه اگر چه حاکم جور باشد، لازم است مراجعه نماید در صورتی که موجب ضرر و حرج فوق حد مسامحه نباشد، و در تضرّر مالی غیر مجحف و نیز ضرر حالی مثل ذلت نفس و نقص جاه نزد حاکم جور تأمّل است و اقرب وجوب مطالبه است با عقلائی بودن تن دادن به این ضرر با قطع نظر از تکلیف به حج.
2- . آیة آیه‌الله تبریزی، آیة آیه‌الله خویی: در این مسأله قائل شده‌اند که اگر بتواند دَین رابفروشد و پول آن به تنهایی و یا به ضمیمه مال دیگر وافی هزینه حج باشد و برای او مشقت نداشته باشد، در این صورت مستطیع است و باید به حج برود.

آیة آیه‌الله سیستانی: اگر بتواند دَین را بفروشد به‌نحوی که اجحاف در حق او نباشد، و پول آن به تنهایی و یا به ضمیمه مال دیگر وافی هزینه حج باشد، در این صورت مستطیع است و باید به حج برود.

آیة آیه‌الله فاضل: اگر بتواند دَینش را به مقدار کمتر بفروشد در صورتی که موجب ضرر و مشقّت نباشد. و این مقدار برای حج کافی باشد مستطیع است و باید حج انجام دهد.

3- . آیات عظام بهجت، تبریزی، خویی: درصورتی‌که اگرمطالبه‌کند بدهکار خواهد پرداخت، باید مطالبه‌کند و به حج برود.

آیة آیه‌الله سیستانی: اگر مهلت داشتن قرض به نفع بدهکار باشد همچنان که معمولًا چنین است.

آیة آیه‌الله صافی: حکم مسأله در صورتی‌که فروش دین مؤجّل به نقد ممکن نباشد والّا فروش آن مانند فروش سایر اموال واجب است.

آیة آیه‌الله فاضل: مگر آنکه یقین داشته باشد که اگر مطالبه کند مدیون حاضر به پرداخت آن می‌شود، که در این صورت مطالبه لازم است.

آیة آیه‌الله گلپایگانی: و اگر شک داشته باشد که مدیون با مطالبه می‌پردازد یا نه، به جهت آنکه احتمال استطاعت می‌دهد، و تمکّن از فحص دارد، احتیاط در مطالبه است، و مطالبه در این فرض فحص از استطاعت است، نه تحصیل استطاعت.

آیة آیه‌الله مکارم: اگر مطالبه محذوری ندارد باید مطالبه کند.