حج و عمره صفحه 152

جای درب غربی ظاهراً مستجار گفته می شود و دارای آدابی است که در شوط هفتم طواف شخص طائف شکم خود را به آنجا چسبانده، به گناهان خود یکایک اعتراف و توبه کند و چنانچه تفصیلا به خاطر ندارد اجمالاً توبه کند و نیز آنجا را متعوذ می گویند.

6 _ ملتزم را علام طباطبایی در تفسیر خود (المیزان)  مسافت ما بین باب و رکن حجرالاسود قرار داده چون طائف در دعاء و استغاثه خود به آنجا ملتزم می گردد ولی آنچه از پاره ای روایات استفاده می شود این مسافت را حطیم می گویند و در قسمتی از روایات به مستجار گفته شده.

7 _ حجر اسماعیل: مقداری از مسجد حرام است که متصل به دیوار کعبه است و از سمت رکن عراقی و شامی وارد آن می شوند و قوسی مدور آن را احاطه کرده که در کلام محمد فرید وجدی (صاحب دایره المعارف قرن بیستم) همین قوس که دیوار مانند تا مدخل آن از دو طرف، اطراف حجر را فراگرفته حطیم گفته شده.

و بنابر آنچه در روایات گذشته و آینده هست مدفن مادر اسماعیل و دختران ازدواج نکرده حضرت در آنجا است. اسماعیل اطراف آن را محجور کرد تا قبر مادرش (هاجر) زیر پا نرود.

و از جاهایی است که فضل دارد احرام حج را در آنجاها منعقد سازند و ناودان طلا بالای قسمتی از حجر اسماعیل قرار گرفته و متصل به دیوار خانه است.

8 _ ناودان طلا: محمد فرید وجدی در دایره المعارف قرن 20 در ماده کعبه دارد(1): بیرون می آید از نیمه دیوار شمالی غربی از بالایش ناودان و گفته می شود ناودان رحمت و از کارهای حجاج بن یوسف است تا باران بر بام خانه نایستد.

و سلطان سلیمان در سال 955 آن را مبدل کرد به ناودانی از نقره و سلطان احمد در سال 1021 آن را مبدل به نقره ای که با میناء آبی رنگ نقاشی شده کرد که در بین آن نقش های طلایی است و در سال 1273 سلطان عبد المجید، ناودان طلایی فرستاد و همان اکنون موجود است بالای کعبه.