حج و عمره صفحه 178

سال بعد بنابر احتیاط واجب حج خود را تمتعاً قضاء می کند بلکه خالی از قوت نیست (گرچه دلیلی روشن نداریم ولی به اطلاق بعض روایات می توان برای صورت ترک عمدی نیز استدلال کرد، حضرت فرمود:(1) (المتمتع له المتعه الی زوال الشمس من یوم عرفه ).

مسئله5 _ جاهل به حکم (در ترک طواف) مانند عامد است. برخلاف جاهل به موضوع که گفته اند مانند فراموشکار است ولی جاهل به حکم کفاره (بدنه _ شتر) دارد و در عامد نیز مناسب است.

مسئله 6 _ اگر طواف اول نسک را از عمره مفرده یا حج یا عمره تمتع فراموش کرد. هرگاه به خاطرش آمد آن را قضاء کند، گرچه بعد از انجام سایر مناسک و گذشتن ماه ذی الحجه باشد و سعی را نیز بنابر احتیاط واجب بعد از طواف اعاده کند (حتی اگر بعد از ماه ذی حجه باشد) ولی اگر بعد از بیرون شدن از مکه به خاطرش آمد چنانچه به اهل و منزلش رسیده  کسی را برای طواف نائب بگیرد و سعی را نیز نائب احتیاطاً بیاورد، وگرنه بر وی لازم است مراجعت به مکه تا طواف را شخصاً بیاورد، و اگر دشوار است احتیاط به برگشتن و انجام طواف را ترک نکند.

و اولی و احوط است که محرم به عمره ای گردد وبا این احرام طواف فراموش شده را انجام دهد، گرچه اقوی باقی بودن حکم احرام گذشته نسبت به قضاء طواف است، و چنانچه برگشتن متعذر است یا مشقت فوق العاده دارد که نمی شود تحمل کرد بعضی گفته اند نائب بگیرد و در تمام این صورت ها احتیاط در اعاده سعی است هرگاه طواف را خود یا نائب می آورد، و اگر جماع کرده (در فرض فراموشی طواف) هدی (قربانی) نیز بفرستد و احتیاطاً باید بدنه (شتر) باشد.

ولی در خصوص مقام دلیلی برنائب گرفتن نداریم (صورت تعذر) و روایت صحیح ابن جعفر موردش صورتی است که به اهلش رسیده (بنابر این فرض تذکر در بین راه که نتواند برگردد از مورد روایت خارج است) پس یکی از دو راه را دارد یا مانند کسی که طواف را عمداً ترک کرده رفتار کند، یا رجاء نائب گرفته و از محرمات احرام امساک نموده تا نسک خود را از عمره یا حج بعداً انجام دهد.