حج و عمره صفحه 41

عرض کرد آیا همسرانت با حج و عمره برگردند و من به حج تنها برگردم؟ حضرت در ابطح اقامت کرده و عایشه را با برادرش عبدالرّحمن بن ابی بکر به تنعیم فرستادند.

عایشه از آنجا محرم به عمره شد و آمد مکه طواف کرده و دو رکعت نماز را در مقام ابراهیم(علیه السلام) بجا آورد و سعی بین صفا و مروه نمود. سپس نزد حضرت آمد.

و حضرت همان روز کوچ کردند و داخل مسجدالحرام نشدند و به خانه طواف نکردند (یعنی بعد از روز دهم که به زیارت خانه و طواف آمده بودند) و از بالای مکه از گردنه مدنیین وارد و از پائین مکّه از ذی طوی بیرون شدند.

و این روایت را شیخ طوسی (قدس سرّه) از امام صادق(علیه السلام) به همین نهج(1) (به روایت معاویه بن عمّار) ذکر کرده و از این روایت که شاید مفصّل ترین روایات حجّ وداع پیغمبر باشد استفاده می شود که تشریع تمتّع در این سفر بوده و خود حضرت قبلاً حجّ تمتّعی بجا نیاورده و مردم نیز از آن بی خبر بودند.

بنابراین حضرت در طول عمر خود حجّ تمتّع نکرد و این سفر هم تنها حج آورده و عمره را ضمیمه نفرمودند مگر به احتمال ضعیفی که از گفتار عایشه استفاده شود که سایر همسران حضرت حج و عمره آوردند و بعید است خود آن حضرت تنها حجّ بیاورد.

و از روایتی که حلبی(2) از امام ششم(علیه السلام) نقل کرده و دارد که رسول خدا هنگامی حج کرد حجه الاسلام بیرون شد چهار روز از ذی القعده باقی مانده، استفاده می شود که همین حج، حجّ اسلام حضرت بوده.