ادوار فقه (شهابی) صفحه 168

در آیۀ 179 از سورۀ البقره است یٰا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیٰامُ کَمٰا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ ابو الفتوح در ذیل جملۀ «کَمٰا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ» چنین آورده است «در او سه قولست: قولی آن که وجه تشبیه آنست که «ایامی» بر شما نوشتند چنانکه ایامی بر ایشان نوشتند.. قول دوم حسن بصری و شعبی گفتند: «ماه رمضان» بر شما نوشته چنانکه بر امت پیشین نوشتند. از ترسایان هم این یک ماه بود ایشان زیادتی بکردند و با ربیع افکندند که وقت خوش باشد پس وجه تشبیه مدت است و مقدار او چنانکه این یک ماه است آن نیز یک ماه بوده. و وجه سیم آنست که ربیع و سدّی

گفتند: مراد آن است که حق تعالی «روزه از نماز خفتن تا نماز شام فرموده بود» چنانکه پس از نماز خفتن هیچ مفطرات، تناول نشایستی کردی در بدایت شرع و این روزۀ بنی اسرائیل بودی پس حق تعالی منسوخ بکرد چنانکه گفته شود» و در ذیل جملۀ «عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ» گفته است: «مجاهد و قتاده گفتند: مراد اهل کتابند و روا بود که وجه تشبیه از جهت وجوب بود یعنی چنانکه بر شما واجب کردم و قوله «عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ» بر عموم گرفتن اولی تر بود» «1».

باز در همان قسمت پس از این که برای توجیه تسمیۀ «ایام البیض» روایتی

و عنه ایضا: انها شهر رمضان. و به قال الاکثر لانه مهما أمکن صیانه الحکم عن النسخ فهو اولی..» ابو الفتوح نیز در ذیل «أَیّٰاماً مَعْدُودٰاتٍ» چنین گفته است: «قولی از عبد اللّٰه عباس و عطاء و قتاده آنست که مراد باین ایام، سه روز است از هر ماهی و تقدیر چنین است و کما کتب علی الذین من قبلکم أیاما معدودات، یعنی آن ایام که پیش از وجوب ماه رمضان واجب بود..»