ادوار فقه (شهابی) صفحه 264

شیخ کلینی، به اسناد خود، در فروع کافی، روایاتی در این باره آورده که از آن جمله بدو طریق از حضرت صادق (ع) روایت کرده که آن حضرت گفته است: «قال رسول اللّٰه (ص): الخمر من خمسه: العصیر من الکرم و النّقیع من الزّبیب و التّبع من العسل و المزر من الشّعیر و النّبیذ من التّمر».

ابو الفتوح،

در تفسیر خود آورده است: «و رسول علیه السلام فرمود «إنّ من التّمر لخمرا و إن من العنب لخمرا و إنّ من الزّبیب لخمرا و إنّ من العسل لخمرا و إن من الحنطه لخمرا و إن من الشّعیر لخمرا و إن من الذّره لخمرا» گفت از خرما خمر بود.. الخ» در بارۀ خمر آیات زیر در قرآن مجید نازل گشته و حکم فقهی آن، بحسب اقتضاء زمان، بموجب آنها، در ظاهر، ادوار و تحولاتی یافته تا در فرجام بر حرمت قطعی آن تصریح بعمل آمده است:

1- آیۀ 69 از سورۀ النّحل «وَ مِنْ ثَمَرٰاتِ النَّخِیلِ وَ الْأَعْنٰابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِی ذٰلِکَ لَآیَهً لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ».

این آیه در مکه نزول یافته و به گفتۀ بیشتر از مفسران بر اباحۀ خمر دلالت دارد.

ابو الفتوح در ذیل این آیه چنین آورده است: «قومی گفتند مراد به «سکر» خمر است و به «روزی نیکو» سرکه است و دوشاب و خرما و مویز و آن چه حلالست از آن چه از خرما و انگور گیرند. گفت: از او خمر می گیرید و روزی نیکو. و آنان که این قول گفتند، گفتند: این آیه پیش از تحریم خمر آمده است هنوز خمر حرام نبود برای آن که نشاید که خدای، تعالی، بحرام منت نهد. حرام، محذور (ظ: محظور) و ممنوع باشد.. و این قول که گفتیم مراد از «سکر» خمر است قول عبد اللّٰه مسعود و عبد اللّٰه عمر و سعید جبیر و ابو رزین و ابراهیم و حسن و مجاهد و کلبی