ادوار فقه (شهابی) صفحه 96

بهر حال، «مکّی» می باشد «1» و چند حکم فقهی دیگر در آن سوره یاد گردیده که از آن جمله است آیۀ 93 وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللّٰهِ إِذٰا عٰاهَدْتُمْ وَ لٰا تَنْقُضُوا الْأَیْمٰانَ بَعْدَ تَوْکِیدِهٰا و از آن جمله است آیۀ 116 إِنَّمٰا حَرَّمَ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَهَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِیرِ وَ مٰا أُهِلَّ لِغَیْرِ اللّٰهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ بٰاغٍ وَ

لٰا عٰادٍ فَإِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ.

6- در سوره هایی که پیش از هجرت نزول یافته و آنها را بحسب اصطلاح «مکّی» می خوانند اگر به دقت مطالعه و احکام و ارادۀ در آنها استقصاء گردد به احکامی چند بر خورد می شود که مؤرخان، صدور برخی از آنها را در طی دورۀ بعد از هجرت یاد کرده اند از جمله برای نمونه چند مورد زیر آورده می شود:

الف- در سورۀ «المدّثر» که به قولی نخستین سورۀ نازله می باشد «2» آیات قُمْ فَأَنْذِرْ وَ رَبَّکَ فَکَبِّرْ وَ ثِیٰابَکَ فَطَهِّرْ. وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ وَ لٰا تَمْنُنْ تَسْتَکْثِرُ و آیات مٰا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ. قٰالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ وَ لَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِینَ

______________________________
(1)- شیخ طوسی در تبیان در آغاز این سوره چنین گفته است «سوره النحل هی مکّیه الّا آیه هی قوله وَ الَّذِینَ هٰاجَرُوا فِی اللّٰهِ مِنْ بَعْدِ مٰا ظُلِمُوا.. الآیه. و قال الشعبی: نزلت النّحل بمکه الّا قوله وَ إِنْ عٰاقَبْتُمْ إلی آخرها (دو آیۀ اخر سوره است) و قال: قتاده من اول السوره إلی قوله کُنْ فَیَکُونُ مکّی و باقیها مدنیّ و قال مجاهد: أوّلها مکّی و آخرها مدنیّ..» چنانکه دیده می شود بحسب نظر شیخ جز آیۀ وَ الَّذِینَ..، تمام سوره مکی است و بحسب گفتۀ شعبی فقط دو سه آیۀ آخر سوره مدنی است.
(2) در این سوره چند آیه است ذَرْنِی وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِیداً که گفته اند در بارۀ ولید بن مغیره نزول یافته است و اگر چنین باشد ناچار پس از آن واقعه بوده که پیغمبر بر وی قرآن خوانده و او پس از اندیشۀ فراوان نام «سحر» بر آن نهاده است و بموجب این آیات تهدید

شده در صورتی که آن چه پیغمبر بر او خوانده از سورۀ «فصّلت» و یا از سورۀ النّحل بوده پس چگونه این سوره را نخستین سورۀ نازله بشمار آورده اند.