ادوار فقه (شهابی) صفحه 482

صاحب «لسان المیزان» زیر عنوان «عبد اللّٰه بن المبارک» گفته است:

«شیخ لیس بمعروف، روی عن ابی عوانه الوضّاح عن ابی الزبیر عن جابر رضی اللّٰه عنه، رفعه: «لیس منّی الّا عالم او متعلّم او همج لا خیر فیه» ذکره الخطیب فی المتّفق. و الحدیث منکر بهذا السّند» صاحب «قاموس الرجال» بعد از نقل اختلافات و اشتباهاتی در بارۀ او که نامش عبد اللّٰه یا عبد الجبّار «1» و دیدارش از حضرت سجاد (ع) و روایتش از ابو جعفر اوّل، حضرت باقر (ع)، یا ابو جعفر ثانی، حضرت جواد (ع)، و بیان خلط و خبطی که در این شئون شده و بعد از نقل قول طبری، در «ذیل»، و نقل قول ابن قتیبه، در «معارف» که تولد ابن مبارک به سال یک صد و هجده واقع آمده و استنتاج این که دیدن او حضرت سجاد (ع) را، که در سال 95 وفات یافته، و هم روایت او از حضرت باقر (ع)، که به سال یک صد و چهارده (114) رحلت کرده ناصحیح است و احتمال این که روایت او که به گفتۀ طبری در «ذیل» و ابن قتیبه در «معارف» و ابن ندیم در «فهرست»، به سال یک صد و هشتاد و یک به هنگام باز گشت از جهاد در «هیت» وفات یافته، از حضرت صادق تا حضرت رضا صحیح باشد، چنین خلاصه و افاده کرده است.

«و بالجمله تحقیق اینست که موصوف به عبد اللّٰه مبارک دو مرد بوده است:

یکی امامی است و متأخّر و دیگری عامّی و

متأخر از اواخر صادق علیه السّلام تا اوائل رضا علیه السّلام که طبری در «ذیل» در باره اش گفته است: «کان من الفقه و الادب و العلم بأیّام الناس و الشّعر بمکان» صاحب «هدیّه الاحباب» (محدّث قمی) چنین نوشته است:

«ابن المبارک، عبد اللّٰه المروزی، عالم زاهد عارف کان من تابعی التّابعین سمع جمله من العلماء و کان یقول اربع کلمات انتخبن من اربعه آلاف حدیث: لا تثقنّ بالمرأه، و لا تغترّنّ بمال، و لا تحمل معدتک ما لا تطیق، و تعلّم من العلم ما ینفعک» و یروی له: