ادوار فقه (شهابی) صفحه 491

نخستین طبقۀ از فقهاء تابعی مصر

- 1- صنابحی

ابو عبد اللّٰه عبد الرّحمن بن عسیلۀ صنابحی.

ابو اسحاق شیرازی، صنابحی و جیشانی را با هم آورده و به همین اندازه که در بارۀ ایشان گفته است:

«و هما من اصحاب عمر، رضی اللّٰه تعالی عنه،» اکتفا کرده است.

ابو نعیم زیر عنوان:

«و منهم المشمّر المسابق ابو عبد اللّٰه الصنابحی، عبد الرحمن بن عسیله» حالات و کلمات او و چند روایت از وی نقل کرده که در جمله، در حالت او، به اسناد از محمود بن ربیع آورده که این مضمون را گفته است:

«نزد عباده بن صامت بودیم وی از بیماری خود سخن می گفت پس صنابحی از در درآمد. عباده گفت: هر کس از نگاه به مردی، که گویا بر فراز هفت آسمان بر آمده و آن چه را باید ببیند دیده و آن را چنانکه دیده بکار بسته و بدان عمل کرده «1»، شاد و خوشدل می گردد باین مرد (صنابحی) نگاه کند».

همین مضمون را به اسناد از ابن مجیر نیز نقل کرده است.

از کلمات صنابحی به اسناد از بعضی از «مشیخه» آورده که می گفته است:

«الدّنیا تدعو إلی فتنه و الشّیطان یدعو إلی خطیئه و لقاء اللّٰه خیر

ادوار فقه

(شهابی)، ج 3، ص: 501

من الاقامه معهما» و می گفته است: «انّا لا نری الّا بردا و حرّا فارحنا من الدّنیا» از روایات او به اسناد از مهاجر بن غانم که صنابحی گفته است: ابو بکر صدیق را شنیدم که بر فراز منبر گفت:

«قال النّبی (ص) من احبّ ان یسمع اللّٰه دعوته و یفرّج کربته، فی الدّنیا و الآخره فلینظر معسرا، او لیضع له، و من سرّه ان یقیه اللّٰه من فور جهنّم یوم القیامه و یجعله فی ظلّه فلا یکن غلیظا علی المؤمنین و لیکن لهم رحیما».

و از روایات صنابحی به اسناد از عباده بن صامت از پیغمبر (ص) آورده است «خمس صلوات کتبهنّ اللّٰه عزّ و جلّ علی عباده من حفظ علیهنّ و لم یضیّعهنّ استخفافا بحقّهنّ کان له، عند اللّٰه عهدا ان لا یعذّبه و من لم یأت بهنّ لم یکن له، عند اللّٰه عهدا، ان شاء رحمه، و ان شاء عذّبه» ابن اثیر در «اللّباب» چنین آورده است:

«صنابحی بضم صاد و فتح نون و باء موحّدۀ مکسوره پس از الف و بعد از آن حاء مهمله. این نسبت است به صنابح بن زاهر بن عامر بن.. و مراد از او ابو عبد اللّٰه، عبد الرحمن بن عسیلۀ صنابحی است که از ابو بکر صدّیق و از عباده بن صامت روایت می کند و عطاء بن یسار و مرثد بن عبد اللّٰه یزنی از او روایت می کند و او از صحابه نیست».