ادوار فقه (شهابی) صفحه 592

صاحب عنوان، ابو شعثاء و نام پدرش زید است (چنانکه ابو نعیم آورده و از روایت فوق هم دانسته می شود) در صورتی که جعفی کنیه اش ابو محمد یا ابو عبد اللّٰه و نام پدرش یزید و تاریخ وفاتش دست کم بیست سال، متأخّر است.

ابو نعیم در حلیه (جلد سیم صفحه 85) پس از این که او را به عبارت:

«و منهم المتخلی بعلمه عن الشّبه و الظّلماء و المتسلّی بذکره فی الوعوره و الوعثاء جابر بن زید ابو الشّعثاء، کان للعلم عینا معینا.. و هو من قدماء التّابعین» عنوان کرده سخنانی از بزرگان در بارۀ او و سخنانی از او و احادیث و اخباری مسند به او آورده است.

از جمله آن چه در بارۀ او گفته شده مفاد همان است که از ابو اسحاق بروایت از عمرو بن دینار نقل شد ابو نعیم به اسناد از عمرو بن دینار آورده که او گفته است: از ابن عباس شنیدم که گفت: «لو نزل اهل البصره بجابر بن زید لأوسعهم علما من کتاب اللّٰه عزّ و جلّ» و به اسنادی دیگر از عمرو، از عطاء آورده که از ابن عباس شنیده که می گفته است: «لو نزل اهل البصره عند قول جابر بن زید لوسعهم علما عمّا فی کتاب اللّٰه، عزّ و جلّ» ابن عمر، جابر بن زید را در طواف کعبه دیده پس به او گفته است:

«یا جابر انّک من فقهاء اهل البصره و انّک ستفتی، فلا

تفتینّ الّا بقرآن ناطق او سنّه ماضیه..»

زیاد بن جبیر گفته است: از جابر بن عبد اللّٰه انصاری مسأله ای را پرسیدم آن را پاسخ داد آن گاه گفت: «کیف تسألوننا و فیکم ابو الشّعثاء؟!».

عمرو بن دینار گفته است:

«ما رأیت احدا اعلم بالفتیا من جابر بن زید» و از جمله سخنان او است:

«لأن اتصدّق بدرهم علی یتیم او مسکین احبّ إلیّ من حجّه، بعد حجّه الاسلام» مالک بن دینار این مضمون را گفته است: جابر نزد من آمد پس هنگام