بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 107

شرحش گذشت مرتبط دانسته‌اند و غالباً چنین گفته‌اند:

«سیل مقام را جا به جا کرد، عمر آن را به اینجا که محل اصلی آن است برگردانید.»

باید دید این محل همان محل زمان رسول خدا است، یا این که به محلی برگردانده که خود قبلًا به آنجا انتقال داده بود؟!

«ابن حجر» از «ابن عیینه» نقل می‌کند که مقام در زمان رسول خدا به خانه چسبیده بود و عمر آن را تغییر داد، پس از آن سیلی آمده، آن را برد و عمر به جایی که قبلًا تعیین کرده بود برگردانید. (1)

این گزارش نشان می‌دهد که پیش از واقعه سیل، عمر مقام را تغییر داده بود و بعد از این واقعه، آن را مجدداً به همان محل برگردانیده است. (2)

چنانکه گذشت، عده‌ای دیگر برای تغییر محل مقام، توجیهی دیگر گفته‌اند: چون مقام پایمان نمازگزاران می‌شد، عمر دست به این تغییر زد، و برای این که محل، برای طواف و نماز وسیعتر شود، مقام را به عقب برگردانید.

برخی از علمای اهل سنت، تغییر محل مقام توسط عمر را، با گزینش مقام ابراهیم به عنوان «مصلّی» (نمازگاه) ارتباط داده و گفته‌اند: نزول آیه «واتّخذوا من مقام ابراهیم مصلی» موافق پیشنهاد عمر به پیامبر بوده است، چنانکه عبداللَّه بن عمر می‌گوید: پیامبر دست عمر را گرفت و نزد مقام برد و فرمود: این مقام ابراهیم است. عمر گفت: یا رسول اللَّه چرا آن را «مصلّی» قرار نمی‌دهی؟ و بعد از آن آیه «واتخذوا من مقام ابراهیم