بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 110

شده را، تغییر محل مقام از محل زمان پیامبر اسلام (ص) معرفی فرمود. (1)

امام صادق (ع) فرمود: چون خداوند به ابراهیم وحی نمود:

(وَ أَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالًا وَ عَلی کُلِّ ضامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ)

و مردم را به حج فراخوان تا پیاده یا سوار بر شتران تکیده، از راه‌های دور، نزد تو بیایند». (2)

ابراهیم سنگی را که هنوز اثر پاهایش در آن است، برگرفت و آن را جنب خانه و چسبیده به آن قرار داد. سپس روی آن ایستاد و با صدای بلند آنچه را خدا فرمانش داده بود گفت. چون ندا داد، سنگ تاب نیاورد و پای ابراهیم در آن فرو رفت. ابراهیم پای خود را بیرون کشید و سنگ در همان محل باقی ماند. و چون بعدها جمعیت بسیار شد و مردم ازدحام آوردند (پیشینیان) رأیشان بر این قرار گرفت که آن را در این محل قرار دهند تا این که محل طواف برای طواف کنندگان باز شود. چون خداوند محمد (ص) را مبعوث کرد او مقام را به جایی که ابراهیم قرار داده بود برگردانید. تا زمانی که رسول خدا زنده بود و زمان خلافت ابی‌بکر و آغاز خلافت عمر در همان محل قرار داشت، لیکن عمر گفت مردم در محل مقام ازدحام می‌کنند، چه کسی جای آن را در زمان جاهلیت می‌داند؟ مردی گفت: من محل آن را با معیاری اندازه گرفته‌ام. عمر گفت: آن نزد تو است؟ گفت: من محل آن را با معیاری اندازه گرفته‌ام. عمر گفت آن نزد تو است؟ گفت:

آری، عمر گفت: آن را بیاور و آنگاه دستور داد مقام را برداشته و به جایی که الآن هست انتقال دهند. (3)

تأثیر فقهی جابجایی مقام‌

1- کلینی، الروضة من الکافی، ط 2، تهران، 1389 هق. دارالکتب الاسلامیه، ص 63- 58.
2- حج: 27.
3- صدوق، علل الشرایع، نجف، مکتبة الحیدریة، ص 423.