بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 76

را دوباره در پشت مقام بخوانی. (1)

محل نماز طواف‌

نماز طواف در کدام نقطه از مسجد الحرام خوانده شود؟

فقهای شیعه که قائل به وجوب آن هستند، گفته‌اند: واجب است این نماز نزد مقام ابراهیم خوانده شود و احتیاط واجب آن است که آن را پشت مقام ابراهیم به جا آورد به طوری که «سنگی» که «مقام» است بین او و خانه کعبه واقع شود، و بهتر آن است که هر چه ممکن باشد نزدیکتر بایستد، البته نه به طوری که مزاحمت برای سایرین ایجاد کند (2) لیکن فقهای اهل سنت، چه آنان که نماز طواف را واجب می‌دانند و چه آنان که مستحب می‌دانند، خواندن آن را پشت مقام ابراهیم، افضل و مستحب می‌دانند نه واجب، و می‌گویند: اگر نزد مقام ممکن نشد در «حجر اسماعیل» زیر ناودان، و اگر در حجر هم ممکن نبود در جایی نزدیک کعبه بخواند (3) برخی از فقهای معاصر عربستان سعودی نیز عیناً همین‌گونه فتوا داده‌اند. (4)

اگر در موسم حج دیده می‌شود که برخی از مسلمانان غیر شیعی نیز پشت مقام ابراهیم نماز طواف می‌خوانند، از این جهت است که فقهای آنان خواندن این نماز را در پشت مقام افضل می‌دانند و آنان که توجه

1- بقره: 125.
2- امام خمینی ره، مناسک حج، قم، پاسدار اسلام، ص 147.
3- عبدالرحمن الجزیری، الفقه علی المذاهب الاربعة، بیروت، دارالفکر، ج 1، ص 658.
4- بن باز، الفتاوی المهمة، ریاض، ص 41- 40.