بحث‌هایی از فقه تطبیقی صفحه 83

تَأَخَّرَ فَلَآ إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقَی وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ) (1)

«خداوند را در روزهایی چند (11، 12، 13 و ذیحجه) یاد کنید و هر که در «دو روز» شتاب کند (و از منی به مکه برود) مرتکب گناهی نشده است. و هر پرهیزگاری که تأخیر کند (وشب سیزدهم نیز در منی بماند) گناهی نکرده است، از خدا بترسید و بدانید که همگان به پیشگاه وی گرد می‌آیید».

در تفسیر آیه آمده است که معنای آن رخصت در جواز کوچ کردن در روز دوم از ایام تشریق (روز داوزدهم ذیحجه) می‌باشد، اگرچه بهتر آن است که شب سیزدهم را نیز در منی بماند و در روز آن به سوی مکه کوچ کند تا این که عبادت همه سه شبانه‌روز بیتوته در منی را به دست آورده باشد. (2)

وقت رمی در ایام تشریق‌

در وقت رمی در روز 11 و 12 ذیحجه اختلاف نظر وجود دارد. فقهای شیعه در مورد وقت آن چنین فرموده‌اند: وقت انداختن سنگ از اول طلوع آفتاب تا غروب آفتاب روزی است که شب آن روز را بیتوته کرده است. و در شب جایز نیست. (3)

اما فقهای مذاهب چهارگانه اهل سنت در این مورد اتفاق نظر دارند که باید رمی جمرات سه‌گانه بعد از زوال خورشید (ظهر شرعی انجام پذیرد. «حنفیه» و «مالکیه» گفته‌اند: اگر قبل از ظهر «رمی» نمایند

1- بقره: 203.
2- شیخ طبرسی، مجمع البیان، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 1، ص 299؛ مقدس اردبیلی، زبدة البیان فی احکام القرآن، تهران، مکتبة المرتضویة، ص 281.
3- امام خمینی ره، مناسک حج، قم، پاسدار اسلام، ص 245.