شرح معالم الاصول صفحه 166

احتجّوا بانّه لو کان للدّوام لما انفکّ عنه و قد انفکّ عنه فان الحائض نهیت عن الصّلاه و الصّوم و لا دوام و بانّه ورد للتّکرار کقوله تعالی وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنی و لخلافه کقول الطّبیب لا تشرب اللّبن و لا تاکل اللّحم و الاشتراک و المجاز خلاف الاصل فیکون حقیقه فی القدر المشترک و بانّه یصحّ تقییده بالدّوام و نقیضه من غیر تکرار و لا نقض فیکون للمشترک و

الجواب عن الاوّل انّ کلامنا فی النّهی المطلق و ذلک مختصّ بوقت الحیض لانّه مقیّد به و لا یتناول غیره الا تری انّه عامّ لجمیع اوقات الحیض

فی احد قولیه انّ النّهی کالامر تا لنا سیّد مرتضی رضی اللّه عنه و جماعتی که از جمله ایشانست علّامه قدّس سرّه در یک قول کفته اند که نهی مثل امر است در عدم دلالت بر تکرار یعنی چنانچه امر دلالت نمی کند بر طلب فعل از مکلّف مکرّرا بلکه دلالت می کند بر مطلق طلب فعل همچنین نهی نیز دلالت نمی کند بر طلب ترک فعل مکرّرا بلکه دلالت دارد بر مطلق طلب ترک و احتمال تکرار و مرّه هر دو دارد و جمعی قائل شده اند به اینکه افاده دوام و تکرار می کند و این قول دوّم علّامه است قدس سرّه که در نهایه اختیار نموده و نقل کرده او را از اکثر اصولیّین و من نیز باین قول قایلم لنا انّ النّهی یقتضی منع المکلّف من ادخال ماهیّه الفعل و حقیقه فی الوجود تا احتجّوا دلیل ما بر اینکه نهی مقید تکرار است اینست که نهی مقتضی منع مکلّف است از ایجاد حقیقت فعل و این منع متحقّق نمی شود مکر بامتناع نمودن مکلّف از ایجاد هر فردی از افراد ان حقیقت زیراکه اکر یک فردی از ان حقیقت از وی صادر شود و داخل شود در وجود خارجی لازم می آمد ایجاد ان حقیقت نیز باعتبار وجود حقیقت در ضمن انفرد و از این جهت اکر نهی نماید مولی غلام خود را از فعلی و او خود را بازدارد از ان فعل در مدّتی که ممکن باشد او را ایجاد انفعل در

آن مدّت و بعد از ان فعل از وی صادر شود او را در عرف عام عاصی می شمارند و می کویند مخالفت نهی نموده و نیکو می دانند عقوبت او را برین فعل و عقلا او را مذمّت می نمایند به حیثیّتی که اکر در مقام اعتذار بکوید که من امتثال نهی نمودم در مدّتی که ممکن بود صدور ان فعل از من در ان مدّت و نهی مولی من شامل غیر ان مدّت نیست پس صدور فعل از من بعد ازین مدّت قبیح نیست کسی این عذر را از وی قبول نمی کند و مذمّت او بحال خود باقیست و هرکه رجوع بعقل خود کند صحّت این معنی را می یابد احتجّوا بانّه لو کان للدّوام لما انفکّ عنه و قد انفکّ تا و الجواب احتجاج نموده اند جمعی که قایلند به اینکه نهی افاده تکرار و دوام نمی کند بسه وجه اوّل اینکه اکر نهی موضوع باشد از برای طلب ترک دائما لازم می آید که هر نهی مفید دوام و تکرار [باشد و دوام و تکرار از نهی منفکّ نشود و حال آنکه بسیار است که مقصود از نهی دوام و تکرار] نیست چنانچه در نهی حایض از نماز و روزه که حرمت ایشان بر او دائمی نیست و وجه