شرح معالم الاصول صفحه 167

و عن الثّانی انّ عدم الدّوام فی مثل قول الطّبیب انّما هو للقرینه کالمرض فی المثال و لو لا ذلک لکان المتبادر هو الدّوام علی انّک قد عرفت فی نظیره سابقا انّ ما فرّوا منه بجعل الوضع للقدر المشترک اعنی لزوم الاشتراک او المجاز لازم علیهم من حیث انّ الاستعمال فی خصوص المعینین یصیر مجازا فلا

یتمّ لهم الاستدلال به

ثانی اینکه کاه نهی وارد شده از برای تکرار و دوام چون لا تقربوا الزّنا که مقصود نهی از زنا است ابدا و کاه از برای غیر تکرار نیز وارد می شود چون قول طبیب به بیمار لا تشرب اللّبن و لا تاکل اللّحم چه ظاهر است که مراد طبیب نهی از آشامیدن شیر و خوردن کوشت دائما نیست بلکه تا بیمار است پس اکر نهی موضوع باشد از برای هریک ازین دو معنی به وضعی علی حده اشتراک او در این دو معنی لازم می آید و اکر موضوع باشد از برای یکی ازین دو معنی و در دیکری بعنوان مجاز مستعمل شود مجاز لازم می آید و اشتراک و مجاز هر دو خلاف اصلند پس باید که حقیقت باشد در قدر مشترک میانه این دو معنی یعنی موضوع باشد از برای مطلق طلب ترک که در ضمن هریک از ایشان یافت می شود و وجه ثالث اینکه صحیح است مقیّد ساختن نهی را بدوام بدون اینکه این قید مفهوم نهی باشد و همچنین صحیحست تقیید او بنقیض دوام بدون اینکه ناقض مفهوم او باشد پس معلوم می شود که نهی موضوعست از برای قدر مشترک چه اکر موضوع باشد از برای تکرار لازم می آید که تقیید او بتکرار تکرار معنی او باشد و تقیید او بمرّه ناقض معنی او باشد و الجواب عن الاوّل انّ کلامنا فی النّهی المطلق تا و عن الثّانی و جواب از وجه اوّل اینکه نزاع ما در نهییست که مطلق باشد و مخصوص به وقتی معیّنی نباشد و نهی حایض از نماز و روزه مطلقا نشده بلکه اختصاص دارد بوقت حیض

و شامل غیر وقت حیض نیست و بنا بر قولی که نهی مقتضی تکرار باشد لازم نمی آید مکر وجوب امتثال نهی در جمیع اوقات حیض و در واقع چنین است پس این دلیل قول به افاده تکرار است نه دلیل قول شما و عن الثّانی انّ عدم الدّوام فی مثل قول الطبیب تا و عن الثّالث و جواب وجه ثانی ایشان اینست که محلّ نزاع نهییست که مجرّد از قرینه تخصیص او به وقتی معیّن باشد و نهی در مثل قول طبیب مفید دوام نیست بسبب آنکه قرینه هست بر اینکه مراد او نهی در حال مرض است نه دائما پس از محلّ نزاع خارجست با اینکه پیشتر در بحث امر در نظیر[46] این مسئله دانسته شد که مجازی که بسبب فرار ازو قائل می شوند باشتراک معنوی بر ایشان نیز لازم می آید بلکه مجاز درین صورت بیشتر است زیراکه اکر موضوع از برای تکرار باشد بیش از یک مجاز لازم نمی آید که ان استعمال نهی است در غیر تکرار و بر قول ایشان دو مجاز لازم می آید چه هرکاه موضوع از برای قدر مشترک باشد استعمال او در هریک از معنیین بخصوصه مجاز خواهد بود پس استدلال ناتمامست و پوشیده نیست که عبارت مصنف قدّس سرّه اعنی لزوم المجاز