شرح معالم الاصول صفحه 178

و بما قدّمناه فی الاحتجاج علی دلاله النّهی علی الفساد فی العبادات یظهر جواب الاستدلال علی انتفاء الدّلاله لغه فانّه علی عمومه ممنوع نعم هو فی غیر العبادات متوجّه و احتجّ مثبتوها کذلک لغه ایضا بوجهین احدهما ما استدلّ به علی دلالته شرعا من انّه لم یزل العلماء یستدلّون بالنّهی علی الفساد و اجاب عنه اولئک بانّه انّما یقتضی دلالته علی الفساد و امّا انّ تلک الدّلاله بحسب اللّغه فلا بل الظّاهر انّ استدلالهم به علی الفساد

انّما هو لفهمهم دلالته علیه شرعا لما ذکر من الدّلیل علی عدم دلالته لغه و الحقّ ما قدّمناه عدم الحجّه فی ذلک و هم و ان اصابوا فی القول بدلالته فی العبادات لغه لکنّهم مخطئون فی هذا الدّلیل و التّحقیق ما استدللنا به سابقا الوجه الثّانی لهم انّ الامر یقتضی الصّحه لما هو الحقّ من دلالته علی الاجزاء بکلا تفسیریه و النّهی نقیضه و النّقیضان مقتضاهما نقیضان فیکون النّهی مقتضیا لنقیض الصّحه و هو الفساد و اجاب الاوّلون بانّ الامر یقتضی الصّحه شرعا لا لغه و نقول بمثله فی النّهی و انتم تدعون دلالته لغه و مثله ممنوع فی الامر

که مطلوب است از عبادات چه اکر ان فعل مشتمل بر مصلحت مطلق نباشد امتثال حاصل نشده خواهد بود و بما قدّمناه فی الاحتجاج تا احتجّ مثبتوها و از آنچه ما پیش ذکر کردیم در استدلال بر اینکه نهی دلالت دارد بر فساد در عبادات ظاهر می شود جواب دلیل ایشان از برای عدم دلالت نهی بر فساد لغه چه از آنچه ما پیش ذکر کردیم ثابت شد که مکلّف هرکاه منهیّ عنه را بفعل اورد امتثال امر نکرده خواهد بود و مسقط قضا نخواهد بود و این بعینه معنی فساد و سلب احکام است در عبادات پس عدم دلالت لغه بعمومه یعنی در عبادات و معاملات هر دو ممنوعست بلی در معاملات صورت دارد و احتجّ مثبتوها کذلک لغه أیضا بوجهین احدها ما استدلّ به علی دلالته شرعا تا الوجه الثّانی احتجاج نموده اند قائلین به دلالت نهی بر فساد در عبادات و معاملات شرعا و لغه نیز بدو دلیل یکی ان دلیل است که استدلال کرده

بودند قائلین به دلالت او بر فساد شرعا نه لغه و ان اینست که علماء همیشه استدلال می کردند بر فساد منهیّ در عبادات و معاملات و قائلین به دلالت شرعا و بس جواب کفته اند از دلیل ایشان که اتّفاق علماء بوده اند معنی مقتضی نیست مکر دلالت نهی را بر فساد و اما اینکه این دلالت بحسب لغه باشد از این اتّفاق ظاهر نمی شود بلکه ظاهر اینست که استدلال فقها از نهی بر فساد باعتبار اینست که ایشان بحسب شرع از نهی فساد می فهمند از جهه آنکه مذکور شد دلیلی که دلالت می کند بر عدم دلالت نهی بر فساد لغه در عبادات و معاملات و حقّ اینست که استدلال