شرح معالم الاصول صفحه 195

احتجّوا بوجهین احدهما انّه لو لم یکن الرّسول صلّی اللّه علیه و آله مخاطبا به لمن بعده لم یکن مرسلا الیه و اللّازم منتف بیان الملازمه انّه لا معنی لارساله الّا ان یقال له بلّغ احکامی و لا تبلیغ الّا بهذه العمومات و قد فرض انتفاء عمومها بالنّسبه الیه و امّا انتفاء اللّازم فبالاجماع و الثّانی انّ العلماء

لم یزالوا یحتجّون علی اهل الاعصار ممّن بعد الصّحابه فی المسائل الشرعیّه بالآیات و الاخبار المنقوله عن النّبیّ صلی اللّه علیه و آله و ذلک اجماع منهم علی العموم

عدم جواز ازین خطاب مکابره محض است و دیکر آنکه طفل و دیوانه نزدیکترند بخطاب از معدوم محض چرا که ایشان متّصف بوجود و انسانیّت بالفعل هستند بخلاف معدوم با اینکه خطاب اطفال و مجانین به یا ایّها النّاس و یا ایّها الّذین آمنوا و امثال این ها ممتنع است عقلا باعتبار آنکه ادراک مضمون خطاب از ایشان متصوّر نیست پس معدوم باین امتناع سزاوارتر است احتجّوا بوجهین احدهما انّه لو لم یکن تا و الجواب احتجاج نموده اند جمعی که قائلند بعموم خطاب معدومین را بدو وجه یکی آنکه اکر حضرت رسالت پناهی صلّی اللّه علیه و آله مخاطب نسازد جمعی را که بعد از آن حضرت موجود خواهند شد لازم می آید که آن حضرت مبعوث به ایشان نباشد و لازم باطل است پس ملزوم نیز باطلست بیان ملازمه اینکه معنی ندارد رسول نمودن واجب تعالی آن حضرت را مکر اینکه به او بکوید که احکام مرا بخلق برسان و آن حضرت تبلیغ احکام ننموده مکر باین خطابات عامّه پس اکر فرض کنیم که عموم این خطابات شامل معدومین وقت خطاب نیست بالضّروره لازم می آید که احکام را به ایشان نرسانیده باشد و رسول مبعوث به ایشان نباشد و امّا بطلان لازم بدلیل اجماع چه ضروری دین آن حضرت است بعثت و رسالت آن حضرت به کافّه خلایق تا روز قیامت و وجه ثانی ایشان اینکه علمای امّت همیشه احتجاج می نمودند در وجوب عمل بمسائل شرعیّه بر اهل هر

عصری بعد از عصر صحابه به آیات و اخباری که نقل شده از رسول صلّی اللّه علیه و آله و ازین لازم می آید اجماع علمای امّت بر اینکه این احکام عامّه شامل اهل هر عصری از اعصار باشد و الجواب امّا عن الوجه الاوّل فبالمنع و جواب امّا از دلیل اوّل ایشان اینست که قبول نداریم که راه تبلیغ احکام منحصر باشد درین عمومات که عبارت از خطابات مشافهه است زیراکه تبلیغ لازم نیست که مواجهه واقع شود بلکه کافیست که نسبت به بعضی مواجهه واقع شود و نسبت به دیکری با قامت دلایل و علاماتی که دالّ باشند بر اینکه حکم ایشان نیز حکم جماعتی است که تبلیغ نسبت به ایشان مواجهه واقع شده و امّا جواب دلیل ثانی ایشان اینست که احتجاج علما بر اهل اعصار باین عمومات لازم نیست که باعتبار این باشد که صیغه خطاب شامل ایشانست