شرح معالم الاصول صفحه 20

الثّالث قوله سبحانه و من

ولی الحکمه فقد اوتی خیرا کثیرا فسرّت الحکمه بما یرجع الی العلم

بر آفریدن خدای عزّ و جلّ آدمیان از علقه و بعضی از انها مشتمل است بر تعلیم چیزهای که آدمیان عالم بانها نبودند فکر کرده اند که خدای عزّ و جلّ ذکر کرده اوّلا اوّل حالت انسان را که ان علقه بودن ایشان است و این حالت در نهایت دنائت و خساست است و بعد از ان ذکر نموده آخر حالت ایشان را و ان عالم شدن ایشان است و این حالت در کمال رفعت و جلالت است پس گویا خدای سبحانه و تعالی می فرماید که تو ای آدمی زاد در اوّل حال باین مرتبه دنیّه خسیسه بودی و در آخر حال باین درجه شریفه نفیسه رسیدی پس اکر حالتی اشرف از علم می بود ذکر او مناسب مقام بودی الثّانی قوله تعالی اللّه الّذی تا الثّالث دلیل دویّم از قرآن مجید قول خدای عزّ و جلّ است که اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ یَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَیْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا یعنی خدای شما آن کسی است که آفریده است هفت آسمان را که افلاک سبعه سیّاره است و از زمین نیز مثل انها خلق نموده و جاری می شود حکم خدای تعالی در میان آسمانها و زمینها و علّت خلق انها اینست که شما بدانید که خدای عز و جل بر هر چیزی قادر است و مراد از هفت زمین یا طبقات عناصر اربعه است که کره نار و هوای حارّ که طبقه ایست از هوا مجاور کره آتش و طبقه زمهریر که در تحت هوای حارّ است و طبقه هوای که مجاور ارض است و کره اب و

طبقه طیبه که مرکبست از اب و خاک و طبقه ترابیّه که مجاور مرکز عالمست و بعضی کفته اند که اصل زمین هفت طبقه است بر بالای یک دیکر بدون فرجه میان ایشان و بعضی کفته اند که هفت زمین است متصل به یکدیکر که در میان انها دریاها فاصله است و بعضی کفته اند که مراد اقالیم سبعه است و بر هر تقدیر خدای عزّ و جلّ در این آیه کریمه علم را علّت آفریدن آسمانها و زمینها کردانیده و همین قدر کافیست از برای جلالت و عظمت و شرافت علم چه علّت ایجاد چنین خلقی می باید که در نهایت عظمت و شرافت بوده باشد الثّالث قوله تعالی وَ مَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَهَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْراً کَثِیراً فسرّت الحکمه بما یرجع الی العلم دلیل سیّوم از کتاب مجید قول خدای تعالی است که می فرماید که هرکه به او داده باشد حکمت پس بتحقیق که به او داده شده خیر بسیاری و در تفسیر حکمت ذکر کرده اند معنی که بعلم برمی کردد چه بعضی از محقّقین کفته اند که مراد از حکمت درین آیه کریمه علوم و معارفیست که متضمّن صلاح دنیا و آخرت بوده باشد و شیخ ابو جعفر محمّد بن یعقوب س سرّه در کتاب کافی حدیثی از حضرت امام الجنّ و الانس علی بن موسی الرّضا علیهما السلم نقل نموده در باب فضل امام و صفات او که مضمونش اینست که خدای عزّ و جلّ به هریک از انبیاء و ائمّه علیهم السّلم داده از علوم خود آن قدری که بغیر ایشان نداده پس علم ایشان بالاتر از علوم اهل زمان ایشان است و بعد از ان این آیه

کریمه را تلاوت نمودند و این مشعر است به اینکه مراد از موصول انبیا و ائمّه علیهم السّلام اند الرّابع قوله تعالی هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ إِنَّما یَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ و دلیل چهارم از کتاب مجید قول خدای عزّ و جلّ است که قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ