شرح معالم الاصول صفحه 21

الرابع قوله تعالی هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ إِنَّما یَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ الخامس قوله تعالی إِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ السّادس قوله سبحانه شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِکَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ السّابع قوله تعالی وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ الثّامن قوله تعالی قُلْ کَفی بِاللَّهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ

لا یَعْلَمُونَ انما یتذکّر اولو الالباب و استفهام در این مقام از جهه انکار است یعنی مساوی نیستند علما با غیر علما بلکه مرتبه علما اشرف و اعلی است از مرتبه غیر ایشان و در کتاب مذکور از حضرت امام محمّد باقر صلوات اللّه علیه منقولست که آن حضرت فرمودند در تفسیر این آیه کریمه که مائیم آن جماعتی که عالمند و دشمنان مایند آنان که علم ندارند و شیعیان صاحبان عقولند که تمیز می کنند خود را از باطل الخامس قوله تعالی إِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ و پوشیده نیست که انّما مفید حصر خوف از خدای عز و جل است بر صاحبان علم و تعلیق حکم بر وصف مشعر است به علیّت این وصف از برای این حکم پس معلوم می شود که علم علّت باشد از برای ترس از خدا و

بس و این ظاهر است که ترس از خدا و بس بهترین عباداتست پس لازم می آید که علّت او نیز اشرف اشیاء بوده باشد السّادس قوله تعالی شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِکَهُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ دلیل چهارم از کتاب مجید قول خدای عزّ و جلّ است که می فرماید شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا یعنی کواهی می دهند خدا و فرشتکان و صاحبان علم به اینکه خدا یکیست و کافیست از برای اظهار شرافت علم و اهل علم مقارنت شهادت ایشان با شهادت خدای عزّ و جلّ و شهادت ملائکه مقرّبین و صاحب کشّاف و غیره کفته اند که مراد از شهادت خدای تعالی بر وحدانیّت خود اقامت دلائلی است که دلالت دارند بر او چون آفریدن آسمانها و زمینها و آنچه در آنهاست از عجایب و غرایب که هرکه اندک شعوری دارد بسبب نظر در انها می داند که صانع این ها متفرّد است در الوهیّت و ارسال آیات قرآنی که حاکمند به وحدانیّت او چون سوره اخلاص و آیه الکرسی و غیر ذلک و مراد از شهادت و ملائکه و اولو العلم اقرار و اعتراف به وحدانیّت او و ارتکاب اوامر او و اجتناب از نواهی اوست از قبیل استعاره السّابع قوله تعالی وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ الآیه دلیل هفتم از قران مجید قول خدای عزّ و جلّ است که می فرماید و ما یعلم تاویله الآیه یعنی نمی داند تاویل متشابهات کتاب مجید را احدی مکر خدای تعالی و جمعی که ثابت قدمند در علم و معرفت و مراد ازین ائمّه معصومین صلوات اللّه علیهم اجمعین است چنانچه محمّد بن یعقوب

کلینی رضی اللّه عنه از حضرت امام همام جعفر بن محمّد الصادق و صلوات اللّه علیه نقل فرموده که آن حضرت فرمودند نحن الرّاسخون فی العلم و نحن نعلم تاویله الثّامن قوله تعالی قُلْ کَفی بِاللَّهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ دلیل ششم از کتاب مجید قول خدای تعالی است که قُلْ کَفی بِاللَّهِ الآیه و قل خطاب بحضرت رسالت پناهی است صلّی اللّه علیه و آله یعنی بکو ای محمّد با امّت خود که گواه میانه من و شما از برای حقیّت دین من و تبلیغ رسالت خدای تعالی و کسی که عالم است بس است بجمیع علوم کتاب مجید و احتیاج بگواهی دیکر نیست و دلالت این کریمه بر فضیلت علم ظاهر است