شرح معالم الاصول صفحه 25

و بالاسناد عن الشّیخ المفید محمّد بن محمّد النّعمان عن الشّیخ الصّدوق ابی جعفر محمّد بن علیّ بن الحسین بن بابویه القمی عن ابیه عن سعد بن عبد اللّه عن محمّد بن عیسی بن عبید الیقطینی عن یونس بن عبد الرّحمن عن الحسن بن زیاد العطّار عن سعد بن ظریف عن الاصبغ نباته قال قال امیر المؤمنین علیّ بن ابی طالب علیه الصّلاه و السّلم تعلّموا العلم فانّ تعلّمه حسنه و مدارسته تسبیح و البحث عنه جهاد و تعلیمه من لا یعلمه صدقه و هو عند اللّه لاهله قربه لانّه معالم الحلال و الحرام و سالک بطالبه سبیل الجنه و هو انیس فی الوحشه و صاحب فی الوحده و سلاح علی الاعداء و زین الاخلاء یرفع اللّه به اقواما یجعلهم فی الخیر ائمّه یقتدی بهم و ترمق اعمالهم و تقتبس آثارهم و ترغب الملائکه فی خلّتهم یمسحونهم باجنحتهم فی صلاتهم لانّ العلم حیوه القلوب من الجهل و نور الابصار من العمی و قوّه الابدان من الضّعف ینزل اللّه حامله منازل الابرار و یمنحه مجالسه الاخیار فی الدّنیا و الآخره و بالعلم یطاع اللّه و یعید و بالعلم یعرف اللّه و یوحّد و بالعلم توصل الارحام و به یعرف الحلال و الحرام و العلم امام العقل و

العقل تابعه یلهمه السّعداء و یحرمه الأشقیاء

مسائل دین خود را زیرا که آموختن او حسنه است و کفّاره کناهان است چنانچه خدای عزّ و جلّ فرموده إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ و مدارسه او تسبیح است یعنی کفتکوی در مسائل علمی مثل تسبیح است در فضیلت یا سبب تسبیح و تنزیه و عبادت واجب تعالی است چنانچه آیه کریمه إِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ بمضمون این ناطق است و بحث ازو جهاد فی سبیل اللّه است با نفس امّاره و شیاطین جنّ و انس و آموختن او به کسی که عالم نبوده باشد صدقه است چنانچه خدای عزّ و جلّ بر اغنیا در اموال ایشان صدقات مقرّر فرموده همچنین بر علما در علوم ایشان صدقه قرار داده که ان عبارت از تعلیم است و بدیهی است که فضیلت این صدقه بر صدقه مال از قبیل فضیلت علم است بر مال نزد خدای تعالی از برای اهل علم قربتی است یعنی چیزیست که بسبب او عالم نزدیک می شود به رحمت خدای عزّ و جلّ زیرا که علم آلت شناختن حلال و حرامست و می برد طالب خود را براه بهشت و علم انیس عالم است در حال خوف و هراس و غم و خلوت اما اینکه انیس در حال خوف و غم زیراکه اکر این همّ و خوف از جهه آخرتست پس علم سبب رستکاری از انها است و اکر از جهه دنیاست پس عالم می داند که اهوال دنیا و شدائد او موجب اجر جزیل است پس صبر می نماید و مشقّتها بر او بسیار نمی نماید و اما اینکه انیس است در حال خلوت پس ظاهر است زیراکه

علم باعث این می شود که تواند دفع وسواس شیطانی و رفع خیالات نفسانی که لازمه حالت خلوتست از خود بنماید و رفیق عالم است در حالت تنهائی چنانچه از بعضی از اکابر فضلا منقولست که همیشه احتراز می نمود از مجالست و مصاحبت مردم و وجه این را از وی پرسیدند در جواب فرمود که کدام مصاحب بهتر است از علمی که در سینه منست بمن نفع می رساند بی آنکه مرا ملالتی عارض شود نجات می دهد مرا از راه ضلالت و دیکری فرموده که تنهائی نزد من درست تر است از