شرح معالم الاصول صفحه 329

المطلب السادس فی الاخبار اصل ینقسم الخبر الی متواتر و آحاد فالمتواتر هو خبر جماعه یفید بنفسه العلم بصدقه و لا ریب فی امکانه و وقوعه و لا عبره بما یحکی من خلاف بعض ذوی الملل الفاسده فی ذلک فانّه بهت و مکابره لانّا نجد العلم الضّروری بالبلاد النّائیه و الامم الخالیه کما نجد العلم بالمحسوسات و لا فرق بینهما فیما یعود الی الجزم و ما ذلک الّا بالاخبار قطعا و قد اوردوا علیه شکوکا منها انّه یجوز الکذب علی کلّ واحد من المخبرین فیجوز علی الجمله اذ لا ینافی کذب واحد کذب الآخرین قطعا و لانّ المجموع مرکّب من الآحاد بل هو نفسها فاذا فرض کذب کلّ واحد فقد فرض کذب الجمیع و مع وجوده لا یحصل العلم و منها انّه یلزم تصدیق الیهود و النّصاری فیما نقلوه عن موسی ع و عیسی ع انه قال لا نبیّ بعدی و هو ینافی نبوّه نبیّنا محمد صلّی اللّه علیه و آله فیکون باطلا و منها انّه کاجتماع الخلق الکثیر علی اکل

خبر است بر اجماع چنانچه وجه مذکور مرجح اجماع است بر خبر پس مجرد ان وجه موجب ترجیح اجماع بر خبر نمی تواند بود زیراکه در باب ترجیح نظر نمودن بوجهی از وجوه ترجیح جائی مشروطست به اینکه در جانب دیکر وجهی از

وجوه ترجیح نبوده باشد که مساوی وجه ترجیح جانب اول یا زیاده بر او بوده باشد چنانچه بعد از این خواهی دانست

[فائده لا اعتبار بادّعاء الاجماع ممن یطلق الإجماع علی المشهور من غیر قرینه]

الثانیه قد علمت ان بعض الاصحاب استعمل لفظ الاجماع فی المشهور من غیر قرینه تا المطلب السّادس فایده ثانیه اینکه دانستی که بعضی از اصحاب استعمال نموده اند لفظ اجماع را در مشهور بدون نصب قرینه در کلام خود بر تعیین مقصود ازین اجماع پس کسی که حالش اینست که مشهور را اجماع می نامد اعتمادی نیست به اجماعی که او دعوا نماید مکر آنکه بیان نماید که مراد من از این اجماع معنی مصطلح است و کمان ندارم که در هیچ جائی که دعوای اجماع نموده بیان نموده باشد که مراد من معنی مصطلح است مکر آنکه کسی قائل شود بمساوات شهرت با اجماع در حجیت چنانچه چنین اتفاق افتاده که بعضی قائل شده اند بمساوات شهرت با اجماع در حجیت پس درین صورت منعی نیست از اعتماد نمودن بر اجماعی که آن کس دعوا نماید و وجه این ظاهر است چه فایده اجماع حجیت است پس هرکاه مشهور نیز حجت بوده باشد اعتماد بر او خواهد بود

[المطلب السادس فی الأخبار]

اشاره

المطلب السادس فی الاخبار

[أصل فی الخبر المتواتر الخالی عن القرائن المفیده للعلم]

اشاره

اصل ینقسم الخبر الی متواتر و آحاد فالمتواتر هو خبر تا اذا عرفت مطلب ششم در بحث از احکام خبر است منقسم می شود خبر بدو قسم خبر متواتر و خبر واحد متواتر خبر جماعتی است که فی نفسه یعنی بی واسطه انضمام قرائن خارجیه موجب حصول علم بصدق خود بوده باشد و قید بنفسه به واسطه احتراز از خبر واحدیست که به واسطه قرائن خارجیه مفید علم بصدق خود باشد و شکی نیست