شرح معالم الاصول صفحه 339

دلّت هذه الآیه علی وجوب الحذر علی القوم عند انذار الطّوائف لهم و هو یتحقّق بإنذاز کلّ واحد من الطّوائف واحدا من القوم حیث اسند الانذار الی ضمیر الجمع العائد علی الطّوائف او علّقه باسم الجمع اعنی القوم ففی کلیهما ارید المجموع و من البیّن تحقّق هذا المعنی مع التّوزیع بحیث یختصّ بکلّ بعض من القوم بعض من الطّوائف قلّ او کثر و لو کان بلوغ التّواتر شرطا لقیل و لینذروا کلّ واحد من قومهم او و لینذر البعض الّذی

یحصل به التّواتر کلّ واحد من القوم او ما یؤدّی هذا المعنی فوجوب الحذر علیهم بالانذار الواقع علی الوجه الّذی ذکرناه دلیل وجوب العمل بخبر الواحد فان قیل من این

خود ریاست عظیمه ایست پس هرکاه با معجزه که موجب جزم بصدق اوست نباشد عاده جزم حاصل می شود بکذب او بخلاف اخبار عدل از رسول صلّی اللّه علیه و آله که چون ریاست عظمی نیست پس اکر بدون قرینه باشد که مفید علمست ما را جزم بکذب او حاصل نمی شود و هل هو واقع او لا خلاف بین الاصحاب تا فان قیل من این علم و آیا این تعبد یعنی وجوب عمل بخبر واحد هرکاه مجرد از قرینه بوده باشد واقعست شرعا یا واقع نیست خلافست میان اصحاب پس رفته اند جمعی از متقدمین چون سیّد مرتضی رضی اللّه عنه و سیّد ابی المکارم بن زهره و ابن براج و ابن ادریس بثانی یعنی عدم وقوع تعبّد و جمهور متاخرین باول یعنی وقوع تعبد قائل شده اند و این نزدیکتر است بصواب و چند دلیل از برای وقوع تعبّد بخبر واحد هرکاه مجرد از قرینه بوده باشد اقامت شده اول این قول خدای تعالی است که فلو لا نفر من کل فرقه منهم طایفه لیتفقهوا فی الدّین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الهم لعلهم یحذرون یعنی چرا بیرون نمی روند از هر فرقه طائفه تا آنکه تفقه نمایند در دین و مسائل دین خود را بیاموزند و انذار قوم خود نمایند هرکاه بازکشت نمایند بسوی ایشان شاید که ایشان بترسند از عقوبت الهی و از معاصی بازایستند وجه دلالت این آیه کریمه بر این مطلب این است که دلالت دارد

بر وجوب حذر بر قوم نزد انذار و تخویف طوایف ایشان را و انذار طوایف ایشان را متحقق می شود بعنوان انذار هر طایفه از طوایف یکی از قوم را چه نسبت داده اند او را بضمیر جمعی که راجع می شود به طوایف و معلق ساخته او را باسم جمع یعنی قوم پس در هریک از فعل و مفعول اراده مجموع شده چه مراد از مسند انذار جمیع طوایف است و از مفعول مراد جمیع قوم است و این بدیهی است که متحقق می شود این معنی با توزیع یعنی قرار دادن هریک از قوم را فردا فردا در برابر هر طایفه از طوایف به حیثیتی که مخصوص باشد بهر بعضی از قوم طایفه از طوایف خواه ان طایفه قلیل باشند یعنی بحدّ تواتر نرسیده باشند یا کثیر